İKİ ŞEY BİRLİKTE
ARTAR. DEMEK Kİ
BİRİ ÖTEKİNİ YAPIYOR.
Aşağıdaki 6 örnek gerçek veridir. Hepsinde r > 0.7 mükemmel görünen korelasyon var.
Bir de "mantıklı" hikaye uydurması inanılmaz kolay. Ama hepsi tamamen sahte.
Her birinin gerçek nedenini sen tahmin et — sonra "ÇÖZÜMÜ AÇ"a bas.
VAKA 01/ 06
▸ VAKA · 01 / 06 · GERÇEK VERİSAHTE KORELASYON
—
ÇİZGİ A
ÇİZGİ B
KORELASYON
r = 0.99
İSTATİSTİKİ "MÜKEMMEL"
▸ İŞTE GERÇEK
∞
▸ DERS
3 İlke — Hayatın Boyunca Hatırla
Korelasyon ≠ Nedensellik
İLKE 01 — TESADÜF SIKINTISI
Yeterince çok değişken arasında baktığında, ikisi arasında yüksek korelasyon
kesin bulursun. Bu sahte korelasyondur. Tyler Vigen'in sitesinde bin tane var.
İLKE 02 — GİZLİ ÜÇÜNCÜ DEĞİŞKEN (CONFOUNDING)
A ile B birlikte artıyorsa her ikisini de C etkiliyor olabilir.
Klasik örnek: dondurma satışı ↑ + boğulma vakası ↑ → gerçek neden: sıcak hava.
İLKE 03 — TESADÜF YOL ALAN HİKAYE TUZAĞI
Beynimiz her korelasyona "mantıklı bir hikaye" uydurmaya yatkın.
"İlişki var, demek ki şu yüzden..." — DUR. Önce şunu sor: başka açıklamalar ne olabilir?