1492-Yenidünya keşfi (akademik-zemin-vakası)

Atomik özet

1492-Yenidünya keşfi (akademik-zemin-vakası), David Wootton’un Bilimin İcadı (2015, Halka #18) eserinde formüle edilmiş zemin-tetik-vakasıdır: 1492 Kolomb-Yenidünya-keşfi Avrupa-bilgi-konvansiyonunun (Aristoteles-Plinius-akademik-otorite-zincirinin genelleyici-yapılaşması) disiplinli iç-eleştirisinin coğrafi tetik-zemini, yan-anlam-yenidoğuş-zincirin (olgu/deney/hipotez/yasa/bulgu) coğrafi tetik-konumudur. Halka müfredatında Halka #18 merkez-kavramı olarak KISIM BİR Bölüm 3 ‘Keşfin İcadı’ (basılı s.67-113) + Bölüm 4 ‘Yerküre Gezegeni’ (s.114-158) ana-formülasyon-zemini.

Wootton-konumlaması: zemin-tetik-yapısal-mimarisi

Wootton-akademik-anlatımında 1492-Yenidünya-keşfi Bilim Devrimi’nin akademik-zemin-tetik-vakasıdır (claim-005 nedensellik_tezi). Yapısal-anatomi:

(1) 1492-öncesi Avrupa-bilgi-konvansiyonu — Aristoteles-Plinius-akademik-otorite-zincirinin genelleyici-yapılaşması: dünyanın akademik-coğrafi-yapısının disiplinli akademik-konvansiyon-içi-anatomi-konumlanması (Strabon-Ptolemaios-Plinius akademik-coğrafya-zincirinin akademik-disiplinli-yan-yapılaşması), Aristoteles-akademik-doğa-konvansiyonun disiplinli akademik-yapılaşmasının akademik-otorite-yan-zemini (skolastik-akademik-zincirin disiplinli yan-yapılaşması). Bu akademik-konvansiyon-zemini disiplinli akademik-doğru-vakası-konumlamasında akademik-genellemeli-kapanmış-yapılaşma — Yenidünya’nın yapısal akademik-konvansiyon-içi-konumlanmaması bu kapanmış-yapılaşmanın disiplinli iç-eleştiri-zemini.

(2) 1492-tetik-vakası — disiplinli iç-eleştiri-zemini — Yenidünya-akademik-coğrafyası, Yenidünya-akademik-bitki-örtüsü, Yenidünya-akademik-hayvan-yan-coğrafyası, Yenidünya-akademik-toplumsal-yapılaşması Aristoteles-Plinius-otorite-zincirinin akademik-yan-anlam-yapılaşmasında konum-eksende yer-alma-kapasitesinde değildir — akademik-otorite-zincirin disiplinli iç-eleştirisinin coğrafi tetik-vakası. Wootton-akademik-anlatımında discovery (keşif) kelimesinin yan-anlam-yenidoğuş-zincirinin disiplinli açılış-momenti (Bölüm 3 başlığı ‘Keşfin İcadı’): Antik-akademik-yan-anlamı ‘açığa-çıkarma, açıklama’ (Latince invenire kökeni: bulma) → 1492-sonrası akademik-yan-anlam-yenilenmesi ‘akademik-yeni-bilgi-akademik-disiplinli-aktarım-yan-konumlamasında’ yapısal yan-yenidoğuş.

(3) 1492-zemininden 1572-açılışa akademik-zincir — 80-yıl-akademik-yapılaşma-zincirin disiplinli yapısal-konumlanması: Sevilla-Casa de Contratación-akademik-coğrafi-aktarım-zincir (1503), Waldseemüller-akademik-Dünya-haritası (1507, Wootton-akademik-anlatımında basılı s.7’deki Görsel Malzeme Listesi’nde renkli-tabaka 6 olarak akademik-disiplinli-yan-vurgu-konumda), Magellan-akademik-dünya-turu (1519-1522 akademik-coğrafya-konvansiyonun yapısal yan-yenidoğuş-vakası), Vesalius-Kopernik-akademik-eş-zamanlı-1543-yenidoğuş-vakaları (anatomi + astronomi akademik-yan-yan-yenidoğuş), 1572-Tycho-nova-akademik-açılış-vakası (Aristotelesçi-değişmez-sema-paradigmasının akademik-disiplinli-iç-tutarsızlık-vakasının gözlemsel-zemini).

Wootton-akademik-konumlamasının iç-yan-açıklığı

Wootton’un 1492-tetik-konumlaması akademik-yan-açıklığı Halka için kritik akademik-konum-vakasıdır: Wootton-akademik-anlatımının coğrafi-tetik-vakası 1492-Yenidünya, ancak Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincir-konumlamasında (Hobson #4 küresel-tarih-konumlaması, Sezgin #9 İslam-astronomi-aksiyomatik-aktarım-zinciri 13.-15. yy) paralel-akademik-tetik-zemin-vakaları akademik-konum-eksende yer-alır:

• 1259 Maraga-akademik-rasathanesi-açılışı (Hülagü-akademik-himayesinde Tusi-Urdi-Şemsuddin-akademik-zincirin akademik-yapılaşması) Doğu-bilim-akademik-zincirin akademik-disiplinli-yapısal-zemininin somut-vakası — Avrupa-akademik-konvansiyonun 1492-tetik-vakasından 233-yıl-önce disiplinli akademik-konum-yapılaşmasının yapısal-vakası.
• 14. yy Şâtır-akademik-Ay-modeli (Şam-akademik-zinciri) akademik-disiplinli-aksiyomatik-yapılaşmasının yan-zemini, Kopernik-1543-akademik-modelinin matematiksel yan-zemini (Sezgin-akademik-konumlamasında 5-noktalı-Kopernik-paraleli akademik-vakası).
• 1424 Semerkant-Uluğ Bey-akademik-rasathanesi akademik-disiplinli-akademik-rasathanenin akademik-zenith-vakası, Tycho-1576-Hven-Uraniborg-akademik-rasathanesinden 152-yıl-önce akademik-zincir-konumlamasının yapısal-vakası.

Wootton-akademik-anlatımında bu Doğu-bilim-akademik-zincir-konumlamaları konum-eksende yer-almıyor — Eurocentric-yapısal-eksiktir. Ancak Wootton-akademik-konumlamasının disiplinli iç-yan-açıklığı (claim-007 yorumsal_sentez ‘aynı tarihlerde dünyanın geri kalanında benzeri bir değişimin neden yaşanmadığı sorusu’) Halka 4. dönem-(Karşılaştırmalı Sentezler)-meta-konum-zemininin somut akademik-vakasıdır — Halka grup-okumasında 1492-tetik-vakası × Doğu-bilim-akademik-zincir-konumlaması yan-yana-okunmasının disiplinli zemini.

Halka müfredatında geçer — yan-yana-okuma-zemini

1492-Yenidünya-akademik-zemin-vakası Halka 3. dönem-müfredat-omurgası içinde Wootton-akademik-konumlamasının (Halka #18) merkez-zemin-konumunda durur ve disiplinli yan-yana-okuma-zemini sağlar:

• Halka #4 Hobson-anti-Eurocentric-konumlaması (Batı Medeniyetinin Doğulu Kökenleri 2004): Hobson’un küresel-tarih-konumlaması Doğu-medeniyetlerinin küresel-tarih-üreticiliğini disiplinli akademik-konumlamada yapılaştırır — Wootton-1492-tetik-vakasıyla yapısal yan-yana-tartışma-zemini. Halka grup-okumasında Wootton-Hobson-yan-yana-okunması Halka 4. dönem-meta-konum-zemininin somut akademik-vakası.
• Halka #9 Sezgin (İslamda Bilim ve Teknik): Tusi-couple, 5-noktalı-Kopernik-paraleli, İslam-astronomi-aksiyomatik-zincirin Avrupa-aktarım-vakası. Wootton-anlatımında konum-eksende yer-almıyor — Halka çerçevesinde disiplinli yan-yana-tartışma-vakası.
• Halka v0.X-tusi-couple-mevcut atomik + kopernik-satir-ay-modeli-mevcut atomik: Wootton-1492-tetik-vakasından 233-152-yıl-önce Doğu-bilim-akademik-zincir-konumlamasının somut akademik-vakaları — Halka 4. dönem-meta-konum-zeminin yapısal akademik-yan-zemini.
• Halka v0.X-tercume-hareketi-mevcut atomik: 8.-10. yy Bağdat-Beytülhikme-akademik-tercüme-hareketi-akademik-vakası (Yunanca → Arapça → Latince akademik-aktarım-zincir) — Avrupa-akademik-bilgi-konvansiyonunun akademik-yapılaşmasının disiplinli akademik-zincir-zemini, 1492-tetik-vakasıyla yapısal-fark-konumlamasında (Doğu-bilim-akademik-zincirin akademik-disiplinli-yan-zemini × Avrupa-akademik-konvansiyonun coğrafi-tetik-iç-eleştiri-zemini).