Bilim Devrimi (1572-1704 / Wootton-paranı)

Atomik özet

1572-1704 Bilim Devrimi (Wootton-paranı), David Wootton’un Bilimin İcadı: Bilim Devrimi’nin Yeni Bir Tarihi (2015, Halka #17) eserinde disiplinli formüle edilmiş Bilim Devrimi-akademik-tarih-paranıdır. Halka müfredatında Halka #17 merkez-kavramı ve Halka 3. dönem-tarihçi-zincirin (Koyré-Westfall-Kuhn-Wootton) 21. yy-yenidoğuş-konumlamasının tarih-paranı.

Wootton-akademik-konumlaması: paranın yapısal-mimarisi

Wootton-akademik-tezin tarih-paranı üçlü tarihsel-mimaridir (kitabın Giriş bölümünde basılı s.17 disiplinli formülasyon):

(1) 1492-Yenidünya-zemin-tetik — Avrupa-bilgi-konvansiyonunun (Aristoteles-Plinius-otorite-zincirinin genelleyici-yapılaşması) disiplinli iç-eleştirisinin coğrafi tetik-vakası. Yenidünya’nın yapısal konvansiyon-içi-konumlanmaması Avrupa-bilgi-konvansiyonunun disiplinli iç-yenidoğuş-zemininin tarihsel tetik-konumudur (KISIM BİR Bölüm 3-4 ana-formülasyon).

(2) 1572-Tycho-nova-açılış — Aristotelesçi-değişmez-sema-paradigmasının disiplinli iç-tutarsızlık-vakasının gözlemsel-zemini. 1572 Kasım Cassiopeia takımyıldızında Tycho Brahe’nin görüp incelediği yeni-yıldız (‘nova’), Tycho’nun De nova stella (1573) monografi-vakası ile disiplinli yapılaşır. Wootton-akademik-tezin açılış-tarihsel-momenti.

(3) 1704-Newton-Opticks-zenith — deneysel-yöntem-yapılaşma-zenith-vakası. Newton’un beyaz ışığın gökkuşağındaki bütün renklerin ışığından oluştuğunu, bir prizmayla bileşen renklerine ayrılabildiğini ve rengin nesnelere değil ışığa bağlı olduğunu gösteren Opticks (1704) deneysel-yöntem-disiplinli-zenith-vakası. Wootton-akademik-tezin kapanış-tarihsel-momenti.

Koyré-paranıyla yapısal-fark — disiplinli rafinasyon

Wootton-paranı Koyré’nin 1543 (Kopernik De revolutionibus) — 1687 (Newton Principia) paranıyla yapısal-fark-konumlamasındadır:

• Koyré-paranın yapısal merkezi 17. yy-konsantrasyon (Galileo-Descartes-Newton matematiksel-fizik aksiyomatik-zincirin disiplinli derinliği); Koyré-içselci-konumun kavramsal-felsefi-yapılaşmanın akademik-zenith-konumu.
• Wootton-paranı 1492-Yenidünya-tetik-vakasını zemin alır ve 1704-Opticks’i zenith olarak yapılaştırır — daha-geniş-tarih-paranın disiplinli yan-yenidoğuşu. Principia (1687) aksiyomatik-zenith × Opticks (1704) deneysel-zenith yapısal yan-yana-konumlamada Wootton-tezi Opticks’i kapanış-momenti olarak alır (deneysel-yöntem-yan-anlam-yenidoğuş-zincirin disiplinli kapanış-vakası).

Bu yapısal-fark Wootton-akademik-konumlamasının disiplinli revizyonist-yenidoğuş-vakasıdır: Koyré-Galileo-Newton-merkezliliğinin dört-figür-katman-anatomisinde yapısal yan-yenidoğuşa açılması (claim-006 karsilastirmali_tez); Wootton-anlatımında Galileo-Newton-merkez-figürlerinin yan-yana-konumlamasında Tycho-Kepler-Bacon-Boyle-Hooke-Bruno-Voltaire-Diderot-Gilbert figürlerinin disiplinli anatomi-zincirde yer-alması.

Yan-anlam-yenidoğuş-zincir-vakaları

1572-1704 paranının disiplinli anatomi-zemini yan-anlam-yenidoğuş-zincirin (claim-002 metodolojik_tez) tarihçi-anatomi-konumlamasındadır: olgu, deney, hipotez, yasa, bulgu (fact, experiment, hypothesis, law, evidence) Batı-dilleri-içsel yan-anlam-yenilenmesi paranın disiplinli iç-anatomi-vakası. Halka v0.23-yeni atomikler olgu-akademik-yenidogus, deney-akademik-yenidogus, hipotez-akademik-yenidogus bu yan-anlam-yenidoğuş-zincirin disiplinli alt-konumları.

Halka 3. dönem-tarihçi-zincirin akademik yan-yana-okunması

1572-1704 Wootton-paranı Halka 3. dönem-tarihçi-zincirin 76-yıllık yenidoğuş-vakasının somut akademik-konumlanmasıdır:

• Koyré 1543-1687 (1939 Études galiléennes) — kavramsal-felsefi-içselci-zincirin disiplinli açılış-momenti.
• Westfall 17. yy-konsantrasyon (1980 Never at Rest, Halka #15) — derinlik-monografi-vakası, içselci-zincirin akademik-zenith-konumu.
• Kuhn-paradigma-değişim-akademik-örnek-zinciri (1962/1969 Halka #18, 4. dönem-açılış) — meta-felsefe-yapılaşması, Bilim Devrimi-vakası paradigma-değişim-örneklik-konumunda.
• Wootton 1572-1704 (2015 Halka #17, 3. dönem-kapanışı) — tarihçi-disiplinli yenidoğuş, paranın disiplinli yapısal-genişlemesi + yan-anlam-yenidoğuş-zincirin tarihçi-anatomisi + dört-figür-katman-anatomisi.

Halka grup-okumasında bu zincirin yan-yana-okunması meta-konum-vakası — tarihçi-disiplinli akademik-paranın disiplinli yenidoğuşunun yapısal yan-yan-konumlamasının somut akademik-vakası.

Halka 1.-2. dönem ile yapısal tartışma-zemini

Wootton-paranı Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-zincirin (Bağdat-Maraga-Buhara-Semerkant-Kahire-coğrafyası, Tusi-couple, İslam-astronomi-aksiyomatik-aktarım-zinciri 13.-15. yy) yapısal tartışma-zeminine disiplinli açılır: Wootton-anlatımındaki coğrafi-tetik-vakası 1492-Yenidünya, ancak Halka 1.-2. dönem-zincir-konumlamasında Maraga-1259-Tusi-couple-akademik-vakası, 14. yy Şâtır-akademik-Ay-modeli-vakası, 15. yy Semerkant-Uluğ Bey-akademik-rasathanesi-vakası bilim-üretim-zincirin akademik-disiplinli-yan-vakaları olarak Wootton-paranıyla yapısal-fark-konumlanmasındadır.

Wootton-iç-yan-açıklığı (claim-007 yorumsal_sentez ‘aynı tarihlerde dünyanın geri kalanında benzeri bir değişimin neden yaşanmadığı sorusu’) Halka 4. dönem-(Karşılaştırmalı Sentezler)-meta-konum-zemininin somut akademik-vakası; Wootton-paranı bu disiplinli yan-yana-okunmasının zeminini akademik-açıklıkla sağlar.