Hipotez (akademik-yan-anlam-yenidoğuşu)

Atomik özet

Hipotez (akademik-yan-anlam-yenidoğuşu), David Wootton’un Bilimin İcadı (2015, Halka #18) eserinde formüle edilmiş yan-anlam-yenidoğuş-vakasıdır: hypothesis kelimesinin 1492-öncesi Yunanca yan-anlamı (hypotithenai: altta-konulan, varsayılan, akademik-disiplinsiz-varsayım) ile 1572-1704 arası disiplinli yenilenmesinde bilim-disiplinli test-edilebilir-akademik-konumun yapısal yan-anlam-yenidoğuş-vakasıdır. Halka müfredatında Halka #18 merkez-kavramı olarak Bölüm 10 ‘Hipotezler/Teoriler’ (basılı s.359-376) ana-formülasyon-zeminin disiplinli alt-konumu.

Wootton-konumlaması: yan-anlam-yapısal-mimarisi

Wootton-akademik-anlatımında hypothesis kelimesinin yan-anlam-yenidoğuş-zinciri iki-zaman-katmanlı disiplinli yapısal-anatomidir:

(1) 1492-öncesi yan-anlam (Yunanca hypotithenai-Latince suppositum) — altta-konulan, varsayılan; akademik-disiplinsiz-varsayım. Antikçağ-akademik-konumlamasında Ptolemaios Almagest-akademik-modelinde matematiksel-yan-yardımcı-konumlama (akademik-disiplinli-akademik-doğru-vakası iddiası değil, hesaplama-akademik-yardım-vakası); Ortaçağ-akademik-konumlamasında suppositum hesaplama-yardımcı-akademik-konumlama. Bu yan-anlam-zemini akademik-test-edilebilir-akademik-doğru-vakasıyla yapısal-fark-konumlamasındadır.

(2) 1572-1704 arası disiplinli yenidoğuş — bilim-disiplinli akademik-test-edilebilir-konumlamada yapısal yan-anlam-yenidoğuş. Kepler Astronomia Nova (1609) akademik-hipotez-test-vakası — Tycho-akademik-gözlemsel-veri-zincirin Kepler-akademik-disiplinli-matematiksel-modeli akademik-test-altına-alınmasının yapısal-vakası; Mars-yörüngesi-elips-akademik-konumlaması akademik-disiplinli-rakip-akademik-modeller (dairesel-akademik-yörünge × elips-akademik-yörünge) akademik-test-disiplinin akademik-yapılaşmasıyla disiplinli yenidoğar.

Newton-akademik-konumlamasının iki-zaman-katmanlı disiplinli iç-tartışması:

• 1687 Principia-akademik-konumlamasının Genel Skolium’unda ‘Hypotheses non fingo’ (‘Hipotez uydurmuyorum’) akademik-yan-konumlamasının yapısal-vakası — Newton-akademik-konumlamasının akademik-yan-anlam-mütevazılık-konumun disiplinli formülasyonu (cazibe kuvvetinin akademik-mekanik-açıklamasının disiplinli yan-zemini olmadığı akademik-disiplinli-yapısal-açıklığı).
• 1704 Opticks-akademik-konumlamasının deneysel-akademik-test-edilebilir-yapılaşma-akademik-zenith-vakası: ışığın-akademik-doğası-akademik-disiplinli-deneysel-test-altına-alınmasının yapısal-vakası, akademik-hipotez-akademik-disiplinli-test-edilebilir-akademik-konumlamasının akademik-yenidoğuş-vakası. Wootton-akademik-tezin akademik-kapanış-tarihsel-momenti.

Halka müfredatında geçer — yan-yana-okuma-zemini

hypothesis-yan-anlam-yenidoğuş-vakası Halka 3. dönem-müfredat-omurgası içinde Wootton-akademik-konumlamasının (Halka #18) merkez-konumunda durur ve yan-yana-okuma-zemini sağlar:

• Halka #15 Westfall-Newton-derinlik (Newton’un Principia 1687 + Opticks 1704 zinciri): Westfall-Newton-akademik-derinlik-anatomisi Wootton’un hypothesis-yan-anlam-yenidoğuşunun Principia-Skolium-mütevazılık-konum × Opticks-deneysel-test-zenith-konum yapısal yan-yana-konumlanmasıyla disiplinli yan-yana okunur.
• Halka #18 Kuhn (paradigma-değişim-akademik-örneklik-vakası): Kuhn-akademik-konumlamasındaki hypothesis paradigma-içi-akademik-bulmaca-çözüm-zincirin yan-konumunda işler — Wootton-akademik-konumlamasıyla yapısal yan-yana-okumada paradigma-içsellik-yan’ında etimolojik-tarihçi-anatomi-yenidoğuş-zincirin disiplinli yan’ı.
• Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-zinciri (Maraga-Tusi-couple-akademik-modeli + İslam-astronomi-aksiyomatik-zinciri): İslam-astronomi-akademik-konumlamasındaki iʿtibār (akademik-varsayım) ve farḍ (akademik-disiplinli-varsayım) Yunanca hypothesis zinciriyle yapısal-yan’da, ancak Wootton-akademik-anlatımında konum-eksende yer-almıyor — Halka 4. dönem-meta-konum-zemininin disiplinli yan-yana-okunmasında karşılaştırmalı akademik-hipotez-konvansiyon-zinciri yapısal akademik-tartışma-vakası.

Modern bilim-felsefesi-akademik-zincirin disiplinli yan’ı

hypothesis-yan-anlam-yenidoğuş-vakası modern bilim-felsefesi-akademik-zincirin disiplinli zemininde yer alır: Karl Popper-akademik-yanlışlanabilirlik-konumlaması (1934 Logik der Forschung) Wootton-akademik-konumlamasındaki test-edilebilir-akademik-yan-anlam-yenidoğuş-zincirin akademik-felsefi-rafine-konumun yapısal yan’ı; Carl Hempel-akademik-hipotetik-tümdengelim-yöntemi (akademik-bilim-felsefesi-akademik-pozitivist-zincirin disiplinli yapılaşması) Wootton-akademik-anlatımındaki test-edilebilir-akademik-konumun akademik-felsefi-soyutlaşmasının yapısal yan’ı. Halka #18 Kuhn-akademik-paradigma-değişim-yönteminin akademik-eleştirisinde Popper-akademik-yanlışlanabilirlik-konumun yapısal yan-yana-konumlanması Wootton-akademik-tezin akademik-meta-felsefe-yapılaşmasının disiplinli yan’ı (Bazı Uzunca Notlar §3 ‘Göreci Olmayan Wittgenstein’ rafinasyon-zemini).