Bilim-tarihçiliği üç-evreli akademik-mimarisi (Gavroglu Bölüm 1 formülasyonu)
1880-2004 (akademik-üç-evreli zincirin disiplinli-yapısal-yapılaşma-aralığı). Açılış-momenti: ~1880'lerde Comte-pozitivist-akademik-zincirin akademik-disiplinli-yansıma-vakası (Tannery-akademik-zincir 1880'ler+, Sarton 1913 *Isis*). Üçüncü-evrenin akademik-açılış-momenti: 1962 Kuhn *Structure of Scientific Revolutions*. Gavroglu'nun formülasyon-momenti: 2004 (özgün Yunanca) / 2006 (Türkçe çev.)
Üç-evreli akademik-mimarinin akademik-coğrafi yan-zemini: **Birinci-dönem-coğrafyası**: Fransa (Tannery-Paris-Bordeaux + Duhem-Lille-Bordeaux), Belçika→ABD (Sarton-Wondelgem→Harvard); **İkinci-dönem-coğrafyası**: Sovyetler-Birliği→Londra (Hessen-Moskova + 1931 Kongresi), Cambridge-Birleşik-Krallık (Bernal), Columbia-New York (Merton), Frankfurt→ABD (Zilsel akademik-göç-zinciri); Paris-Princeton (Koyré); **Üçüncü-dönem-coğrafyası**: Harvard-Berkeley-Princeton-MIT (Kuhn-akademik-zinciri), 1980+ Edinburgh (Strong Programme), 1980+ Atina (Gavroglu-akademik-zenith-konum)
Kostas Gavroğlu'nun (Halka #20) *Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek* (İletişim 2006) Bölüm 1 ('Bilim Tarihi'nin Tarihine İlişkin Notlar' s.21+) ana-formülasyonu: bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin **üç-evreli akademik-mimaride** yapısal-yapılaştırılması — (1) **ilk-dönem (~1880-1930)**: pozitivist-vakanüvislik (Tannery + Duhem + Sarton); (2) **ikinci-dönem (~1930-1960)**: sosyolojik-yaklaşımlar (Merton, Zilsel, Hessen, Bernal) + içselci-akademik-konum (Koyré) yan-yana; (3) **üçüncü-dönem (~1960+)**: akademik-disiplinli-bilişsel-kimlik-oluşma-süreci (Kuhn-merkez-vakası). **Halka için kritik-yapısal-yan**: Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının yapısal-anatomisi (#18 Kuhn → #19 Sarton → **#20 Gavroglu** → #21 Ronan) Gavroglu'nun bu üç-evreli formülasyonuyla **doğrudan-yapısal-uyum** içindedir; Sarton (Halka #19) = ilk-dönem-merkez-figürü, Koyré (Ek #22) = ikinci-dönem-içselci-merkez, Kuhn (Halka #18) = üçüncü-dönem-merkez-vakası.
Halka müfredatında geçen kitaplar
Bu kavramı işleyen kitaplar. Faz 2'de farklı tanım/yorumlar otomatik karşılaştırılacak.
Atomik özet
Bilim-tarihçiliği üç-evreli akademik-mimarisi, Kostas Gavroğlu’nun (Halka #20) Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek (İletişim Yayınları, 1. Baskı 2006, çev. Ari Çokona Yunancadan) eserinin Bölüm 1’inin (‘Bilim Tarihi’nin Tarihine İlişkin Notlar’ s.21-73) ana-tezsel-formülasyonudur — bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin disiplinli-üç-dönem-zincirin yapısal-akademik-yapılaşması. Halka v0.25 turuyla açılan yeni-atomiktir; Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin yapısal-anatomi-zemininin disiplinli-akademik-formülasyonun somut-konumlamasıdır.
Üç-evreli akademik-mimarinin akademik-yapısal-anatomi.
(1) İlk Dönem (~1880-1930) — pozitivist-vakanüvislik akademik-yan’ı
Gavroglu’nun Bölüm 1’in ilk-evre-formülasyonu (alt-bölümü ‘İlk Dönem: Olayları Bire Bir Sıralamakla Yetinen Bilim Tarihi’ s.~37). Ortak akademik-zemin: Auguste Comte-pozitivist-felsefe-doğrudan-mirasçılığı. Üç-merkez-figür:
- Paul Tannery (1843-1904) — alt-bölüm ‘Antikite Matematiğinin Harika Dünyası: Paul Tannery’ (s.~38). Sarton’un Tannery için akademik-disiplinli-takdir-formülasyonu (Sarton 1931, Gavroglu Bölüm 1 alıntısı): ‘O, bilim tarihinin gerçek bir havarisiydi ve bu alanda Auguste Comte’un doğrudan ilk ardılı oldu.’ Tannery: École Polytechnique (1860), antikite-matematik-tarihi-akademik-uzmanlık (Heiberg + Zeuthen ile akademik-akrabalık), tütün-sanayii-yan-mesleki-konum (1863-1904).
- Pierre Duhem (1861-1916) — alt-bölüm ‘Ortaçağ, Ortaçağ Değildi: Pierre Duhem’ (s.~43). ‘Pierre Duhem, karanlık çağlar terimini yeniden tanımlamayı başaran ilk bilim tarihçisi oldu’ (Gavroglu Bölüm 1, s.~45). Système du Monde (1913+, ölümünden sonra 1959’a kadar tamamlanmış 10-cilt-akademik-derinlik-monografi) ve Les origines de la statique (1903) Halka 3. dönem-Bilim-Devrimi-akademik-zincirin akademik-pre-zemini.
- George Sarton (1884-1956) — alt-bölüm ‘Ülküler Peşinde Koşmayı Meslek Edinmek: George Sarton’ (s.~48). 1913 Isis dergisi-akademik-cemiyet-mimari-açılış + 1924 History of Science Society + Introduction to the History of Science 5-cilt (1927-1948) akademik-derinlik-monografi-zenith-vakası. Halka #19 omurga: Türkçe-baskı Bilim Tarihinde Yöntem (Doruk Yayımcılık 1997, kolektif-çevirmen) Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin ikinci-vakası.
İlk-dönemin akademik-disiplinli-yan-yapılaşması: bilim-tarihi-akademik-disiplini olarak ‘olayları bire bir sıralamak’ yöntem-konumlaması. Pozitivist-felsefe-zincirin akademik-yansımasıdır — bilimsel-keşiflerin kronolojik-zincirinin akademik-disiplinli-yapılaştırılması, kavramsal-felsefi-iç-mantık ya da sosyo-ekonomik-bağlam yan-faktör konumunda yapılaşır.
(2) İkinci Dönem (~1930-1960) — yöntem-genişlemesi
Gavroglu’nun Bölüm 1’in ikinci-evre-formülasyonu (alt-bölümleri ‘İkinci Dönem: 16. ile 17. yüzyıllardaki Bilim Devriminin Önemi’ s.~52, ‘Sosyolojik Yaklaşımlar: Merton, Zilsel, Hessen, Bernal’ s.~53, ‘Alexandre Koyré: Bilim Tarihinin Fikirler Tarihi Olarak Ele Alınması’ s.~58). İkinci-dönemin akademik-disiplinli-yan-yapılaşması: bilim-tarihçilik-akademik-yöntem-zincirin akademik-yöntem-iç-tartışma-zemini olarak yapılaştırılması. İki-akademik-yan-zincirin yan-yana-yapılaşması:
(2a) Sosyolojik-yaklaşımlar (dışsalcı-akademik-yan-zincir) — dissalci-tarihyazimi-atomiğin akademik-açılış-formülasyon-zemini:
- Boris Hessen (1893-1936) — 1931 Londra’daki II. Uluslararası Bilim Tarihi Kongresi’nde sunduğu The Social and Economic Roots of Newton’s Principia bildirisi (Marksist-dışsalcı-tezsel-akademik-mimar). 17. yy İngiliz-burjuva-toplumunun (kömür-madenciliği, ulaşım-mühendisliği, askeri-balistik) iktisadi-toplumsal-talepleri Newton’un Principia’sının fizik-problemlerinin tarihsel-koşulu olarak yapılaştırma. 1936’da Stalin-purge-zincirinde idam edildi.
- Robert Merton (1911-2003) — 1935 doktora-tezi Science, Technology and Society in Seventeenth-Century England (1938 yayımlandı). ‘Bilim ve püritanizm’ tezsel-akademik-mimari, Max Weber-akademik-mirasçı-zincir. CUDOS-bilimsel-etik-formülasyonu (universalism, communism, disinterestedness, organized skepticism).
- Edgar Zilsel (1891-1944) — Frankfurt-Okulu-temsilcisi, akademik-göç-zinciri 1938 ABD’ye. ‘Üst-yan-zanaatkar-akademik-cemiyet-iletişim’ tezsel-yan-formülasyon.
- J. D. Bernal — İngiliz-Marksist-bilim-sosyolojisi-akademik-zincir-akademik-mimarı; The Social Function of Science (1939) + Science in History (1954, 4-cilt) Hessen-tezsel-genişletmesi.
(2b) İçselci-akademik-konum — icselci-tarihyazimi-atomiğin akademik-kanonik-formülasyon-zemini:
- Alexandre Koyré (1892-1964) — Études Galiléennes (1939, 3-cilt). Gavroglu’nun Koyré için akademik-disiplinli-takdir-formülasyonu: ‘Ama bilim tarihçileri camiasını kimse Alexandre Koyré kadar etkilemedi’ (s.~58). Koyré-içselci-akademik-konumlamasının kanonik-formülasyonu: ‘Yeni fikirlerin rakipleri Kilise ile batıl inançlar değildi; alışkanlık, olağan mantık ve bilim insanlarının kendi teorik düşüncelerine bağlı kalmaları yüzünden düştükleri yanlışlar.’ Halka ek-kategori #22 Bilim Tarihi Yazıları 1 (Türkçe çev. Kurtuluş Dinçer, Gündoğan Yayıncılık 2010) yapısal-konum.
İkinci-dönemin akademik-disiplinli-yan-yapılaşması: dışsalcı × içselci akademik-iki-kanonik-kutbun yan-yana-yapılaşması, akademik-yöntem-iç-tartışma-zemininin disiplinli akademik-açılış-momenti.
(3) Üçüncü Dönem (~1960+) — akademik-disiplinli-bilişsel-kimlik
Gavroglu’nun Bölüm 1’in üçüncü-evre-formülasyonu (alt-bölümleri ‘Üçüncü Dönem: Bilim Tarihinin Kuramsal ve Bilişsel Kimliğinin Oluşma Süreci’ s.~64, ‘Tarihçiler, Bilim İnsanları ve Bilim Tarihçileri: Bilim Tarihini Meslek Edinebilmenin Önkoşulları’ s.~68). Üçüncü-dönemin akademik-merkez-vakası Bölüm 7’de Kuhn-akademik-konumlamasıdır.
- Thomas Kuhn (1922-1996) — The Structure of Scientific Revolutions (1962/1969). Halka #18 omurga: Türkçe çev. Nilüfer Kuyaş, Kırmızı Yayınları, 2014. Üçüncü-dönemin akademik-merkez-vakası: paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşması; bilim-camiası-akademik-pratik-yan’ının akademik-merkez-rafinasyonu. Gavroglu Bölüm 7’de doğrudan-Kuhn-merkez-vakası açılır: ‘Kuhn’la birlikte, bilim çeşitli dış etkenlerden bağımsızlaşarak tarihsel özgünlüğüne kavuştu… Kuhn’un eseri, sorunsalın yönünü değiştirerek dikkatimizi bilim camiasının gündelik pratiklerine odaklamamızı sağladı’ (s.~222).
- Yan-akademik-zincir — Norwood Russell Hanson (Patterns of Discovery 1958), Imre Lakatos (Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes 1970), Paul Feyerabend (Against Method 1975) Kuhn-akademik-zincirinin yan-yapısal-akademik-mirasçı-figürleri.
- 1980+ akademik-genişleme — Edinburgh Strong Programme (David Bloor Knowledge and Social Imagery 1976, Barry Barnes), 1985 Steven Shapin + Simon Schaffer Leviathan and the Air-Pump (Princeton UP), 1996 Steven Shapin The Scientific Revolution (Chicago UP) sosyal-inşacılık-akademik-zincir-zenith-formülasyonları.
- Üçüncü-dönem-akademik-zincirin akademik-meta-rafinasyon-vakası — Kostas Gavroglu (1942-) Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek (özgün Yunanca 2004, Türkçe İletişim 2006). Eleştirel-eklemlenme-tezi: içselci × dışsalcı yan-yana-yapılaştırma akademik-meta-rafinasyonu (
elestirel-eklemlenme-tezi-atomik).
Üçüncü-dönemin akademik-disiplinli-yan-yapılaşması: akademik-disiplinli-bilişsel-kimlik-oluşma-süreci — bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin akademik-meta-yöntem-felsefe-zemininin yapısal-yapılaşması.
Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının yapısal-uyum-vakası
Halka için kritik-yapısal-yan: Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının yapısal-anatomisi (#18 Kuhn → #19 Sarton → #20 Gavroglu → #21 Ronan) Gavroglu’nun Bölüm 1 üç-evreli-formülasyonuyla doğrudan-yapısal-uyum içindedir:
| Halka 4. dönem-konum | Gavroglu üç-evreli-konum | Yapısal-akademik-yan |
|---|---|---|
| Halka #19 Sarton (Bilim Tarihinde Yöntem) | İlk-dönem-merkez-figürü | Pozitivist-vakanüvislik akademik-mirasçı-zenith |
| Halka Ek #22 Koyré (Bilim Tarihi Yazıları 1) | İkinci-dönem-içselci-merkez-figürü | İçselci-akademik-kanonik-konum |
| Halka #18 Kuhn (Bilimsel Devrimlerin Yapısı) | Üçüncü-dönem-merkez-vakası | Akademik-disiplinli-bilişsel-kimlik-açılışı |
| Halka #20 Gavroglu (Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek) | Üçüncü-dönem-akademik-meta-rafinasyon-vakası | Eleştirel-eklemlenme-tezsel-akademik-meta-yan |
| Halka #21 Ronan (planlanan) | (Bölüm 1’in dışında — panoramik-akademik-yan-konum) | Akademik-genişletilmiş-popüler-bilim-tarihi-yan |
Bu yapısal-uyum-vakası Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının yapısal-akademik-meta-pedagojik-yan’ının disiplinli yan-yapılaşmasıdır — Gavroglu turunda (Halka #20) bu yapısal-uyum-vakası akademik-meta-rafinasyon-konumlamasında somutlaşır. Halka grup-okumasında Halka #20-Bölüm 1-okuma-anında Halka 4. dönem-müfredat-zincirin (Kuhn → Sarton → Gavroglu → Ronan) yapısal-anatomisinin akademik-meta-yan’ı disiplinli-okunabilir.
Üç-evreli akademik-mimarinin akademik-meta-yöntem-zincirin yan-yan-okuma-vakası
Halka müfredatında üç-evreli akademik-mimarinin somut-konumlamaları:
- İlk-dönem-akademik-yan’ı Halka müfredatında Sarton (#19) üzerinden somutlaşır. Sarton-akademik-pozitif-konumlama akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihi-zemininin disiplinli akademik-açılış-momenti. Halka okumasında Sarton-Halka #19 + Gavroglu-Halka #20 yan-yan-konumlaması ilk-dönem-akademik-pozitif × üçüncü-dönem-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon yan-yan-konum-rafinasyonu.
- İkinci-dönem-akademik-yan’ı Halka müfredatında Koyré (Ek #22) üzerinden içselci-konum-zemininde somutlaşır; sosyolojik-yaklaşımlar (Hessen, Merton, Zilsel, Bernal)
dissalci-tarihyazimi-atomiği üzerinden yan-yan-yapılaşır. İkinci-dönem-akademik-yöntem-iç-tartışma-zemini Halka müfredatınınicselci-tarihyazimi(v0.15) +dissalci-tarihyazimi(v0.25) çift-atomik-tamamlanmasının akademik-yan-zemini. - Üçüncü-dönem-akademik-yan’ı Halka müfredatında Kuhn (#18) üzerinden açılış-momentinde + Gavroglu (#20) üzerinden akademik-meta-rafinasyon-konumunda somutlaşır. Kuhn-paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşması × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon yan-yan-konum-rafinasyonu Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin yapısal-merkez-yan’ı.
Atomik graf değeri
Bilim-tarihçiliği üç-evreli akademik-mimarisi atomiği Halka için yapısal-akademik-meta-anatomi-yan-vakasıdır. icselci-tarihyazimi (v0.15) + dissalci-tarihyazimi (v0.25) + elestirel-eklemlenme-tezi (v0.25) + bilim-tarihciligi-uc-evreli-akademik-mimari (v0.25) + bilim-tarihcilik-akademik-meta-disiplin (v0.24) + anti-whig-tarihcilik-disiplini (v0.24) altılı-atomik-zincirin yapısal-akademik-meta-yöntem-zemininin akademik-disiplinli-yapılaşması Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin akademik-yapısal-yan-haritasını oluşturur.
Halka için kritik-yapısal-yan-okuma-vakası: bu atomik Halka müfredatının yapısal-anatomisinin yapısal-pedagojik-yan’ında özel-akademik-disiplinli yan-yapılaşır — Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının (Kuhn-Sarton-Gavroglu-Ronan) Gavroglu’nun Bölüm 1 formülasyonuyla doğrudan-yapısal-uyumu Halka grup-okumasının akademik-meta-pedagojik-yan’ının disiplinli somutlaşmasıdır.