Dışsalcı tarihyazımı (externalist history of science)

Atomik özet

Dışsalcı tarihyazımı, Halka’nın atomik-atlasında v0.25 turuyla açılan simetrik-çift-atomik-tamamlanma-vakasıdır — icselci-tarihyazimi-atomiğin (v0.15 turuyla açılmış Halka’nın ilk meta-kavram atomiği) akademik-karşıt-kutbu. v0.15 turunun açılış-formülasyonunda kasıtlı-dengesizlik vardı: “Karşıt-kutup dissalci-tarihyazimi atomiği Halka 4. dönem’inin (Modern Bilim ve Bilim Tarihçiliği) somutlaşmasıyla — özellikle Gavroglu #20’nin eleştirel-eklemlenme tezi ile karşılaşıldığında — açılabilir.” v0.25 turunda Gavroglu #20 Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek açılışıyla bu çift-atomik akademik-disiplinli-tamamlanır. Gavroglu Bölüm 1 ikinci-dönem-akademik-zincirin ‘Sosyolojik Yaklaşımlar: Merton, Zilsel, Hessen, Bernal’ alt-bölümü (basılı s.~53) dışsalcı-tarihyazımının somut-akademik-formülasyon-zemini.

Dışsalcı tarihyazımının akademik-kanonu. Yaklaşımın akademik-kanonik açılış-vakası 1931 Boris Hessen (1893-1936, Sovyet bilim tarihçisi ve fizikçi) Londra’daki II. Uluslararası Bilim Tarihi Kongresi’nde sunduğu The Social and Economic Roots of Newton’s Principia bildirisidir. Hessen’in metodolojik-imzası şudur: 17. yy İngiliz-burjuva-toplumunun iktisadi-toplumsal talepleri (kömür-madenciliği için pompa-mühendisliği, ulaşım-gemicilik için astronomik-navigasyon, askeri-balistik için yörünge-hesaplaması) Newton’un Principia’sının fizik-problemlerinin tarihsel-koşuludur — Newton’un mekanik-yapılaşmasındaki problem-seçimi, yöntem-formülasyonu ve uygulama-yan’ı 17. yy İngiliz-kapitalizminin gelişme-zincirinin akademik-yansımasıdır. Hessen-tezi Marksist-bilim-tarihçilik-zincirin akademik-mimarı oldu: J. D. Bernal’ın The Social Function of Science (1939) + J. B. S. Haldane + Joseph Needham (Çin-bilim-akademik-zincir-akademik-genişlemesi, Science and Civilisation in China 1954+) bu zincirin akademik-mirasçı-yan’ları.

Hessen-tezsel-formülasyonun akademik-yan-okumaları. Gavroglu Bölüm 1’de Hessen’i akademik-disiplinli-takdir-konumda yapılaştırır: ‘Etkileyici bildiriyi Boris Hessen sundu’ (Gavroglu Bölüm 1, basılı s.~53+). Hessen’in akademik-kaderi yan-trajik: 1936’da Sovyetler-Birliği’nde Stalin-purge-zincirinde tutuklanıp idam edildi (43 yaşında). Hessen-tezi Sovyet-akademik-yapılaşmasının dışında 1930’lar-İngiltere’de akademik-disiplinli-yan-zemini kazandı — özellikle Bernal-Cambridge-akademik-zincirinde Hessen-Marksist-tezi akademik-mirasçı-yapısal-yan’ında genişledi. Bernal’ın The Social Function of Science (1939) + Science in History (1954, 4-cilt) Hessen-tezsel-formülasyonun akademik-genişletmesidir.

Merton-Zilsel-akademik-yan-zincirin disiplinli yapılaşması. Hessen’in akademik-kanonik Marksist-yan’ının yanında dışsalcı-tarihyazımının Marksist-olmayan akademik-yan’ı şunlardır: (a) Robert Merton (1911-2003) — 1935 doktora-tezi Science, Technology and Society in Seventeenth-Century England (1938 yayımlandı). Merton’un ‘bilim ve püritanizm’-tezsel-akademik-mimari Hessen-tezsel-formülasyonun akademik-revize-vakası: 17. yy İngiliz-burjuva-toplumunun iktisadi-talepleri yerine İngiliz-Protestanlığının püritanlık-değer-zincirinin (çalışma-değer + Tanrı’nın-doğaya-müdahalesi-inancı) bilim-akademik-disiplinli-yapılaşmasının akademik-yan-zemini. Max Weber’in Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu (1905) zincirinin disiplinli akademik-mirasçısı. Bilimsel-etik-formülasyonu (CUDOS): evrensellik (universalism), ortak-mülkiyet (communism), tarafsızlık (disinterestedness), düzenli-kuşkuculuk (organized skepticism). (b) Edgar Zilsel (1891-1944) — Frankfurt-Okulu-temsilcisi (Frankfurt Sosyal Araştırmalar Enstitüsü-akademik-zincir), Avusturya-Yahudi-akademik-göç-zincirinde 1938 ABD’ye geçti. Zilsel-tezi: bilimsel-yöntemin 16.-17. yy yapılaşmasında yan-akademik-yan’ın disiplinli yapılaşması — üst-yan-zanaatkar-akademik-cemiyet-iletişim-zincirin (gemi-yapımcılığı, top-dökümcülüğü, kale-mühendisliği, mekanik-saatçilik) akademik-yöntem-zinciriyle akademik-kavramsal-yapılaşmanın yan-yana-yapısal-yan’ı.

Edinburgh Strong Programme + sosyal-inşacılık-akademik-zincirin akademik-zenith-yapılaşması. 1970’ler sonrası dışsalcı-tarihyazımı akademik-genişleme-vakası Edinburgh Strong Programme (1976+) zincirinde yapısal-radikalleşir. David Bloor’un Knowledge and Social Imagery (1976) + Barry Barnes’ın Scientific Knowledge and Sociological Theory (1974) akademik-açılış-vakaları. Strong Programme’in dört-tezi: nedenselllik (causality), tarafsızlık (impartiality), simetri (symmetry — ‘doğru’ ve ‘yanlış’ bilimsel-iddiaların aynı sosyolojik-açıklama-yan’ında yapılaşması), refleksivite (reflexivity — bilim-sosyolojisi kendi-akademik-konumlamasının da sosyolojik-açıklamaya tabi olması). 1985 Shapin-Schaffer Leviathan and the Air-Pump: Hobbes, Boyle and the Experimental Life (Princeton UP) akademik-zenith-formülasyonu — Robert Boyle’un hava-pompası-deneylerinin akademik-meşruluğunun 17. yy İngiliz-iç-savaş-akademik-yan-zemininde yapılaşmasının disiplinli-akademik-yan’ı. 1996 Shapin The Scientific Revolution (Chicago UP) sosyal-inşacılık-akademik-zincirin akademik-popüler-formülasyonu.

Halka’nın çift-eksen tarihyazımı disiplini — icselci-tarihyazimi simetrik-eşliği. Halka’nın historiographical_position ZOD-şemasında internalist_externalist ekseni tanımlıdır (internalist – externalist – mixed). 11 ana-müfredat-kitabın (1.-2. dönem) externalist dağılımı: externalist 4 (Hobson, Goody-BD, Goody-R, Pedersen) + mixed-içsel-akrabalı 6 (Fara, Freely, Starr, Lyons, Gutas, Berkey). Halka 3. dönem-Bilim-Devrimi-zincirinde Wootton #17 (revizyonist-yumuşak-dışsalcı, Edinburgh ekolü-akademik-mirasçı) doğrudan-dışsalcı-akrabalı konumdadır; Halka 4. dönem’inde Gavroglu #20 (eleştirel-eklemlenme: içselci × dışsalcı yan-yana-yapılaştırma akademik-meta-rafinasyonu) — bu Halka’nın simetrik-meta-tarihyazımı-disiplinli-yapısının yapısal-yan’ı.

Gavroglu’nun dışsalcı-tarihyazımı-akademik-yan-konumu. Gavroglu Bölüm 1 ikinci-dönem-akademik-zincirin ‘Sosyolojik Yaklaşımlar: Merton, Zilsel, Hessen, Bernal’ alt-bölümü (basılı s.~53+) dışsalcı-tarihyazımı-akademik-zincirin somut-disiplinli-akademik-formülasyon-vakasıdır. Gavroglu’nun eleştirel-eklemlenme-tezi (claim-002 metodolojik_tez) saf-dışsalcı-tarihyazımını akademik-yapısal-yetersizlik-yan’ında yapılaştırır: ‘Hessen-Marksist-tezi yapısal-yetersiz, çünkü bilimsel-içerik-akademik-iç-disiplinli-yapılaşmasını sosyo-ekonomik-bağlamların doğrudan-yansıması olarak yapılaştırır.’ Yine de Gavroglu dışsalcı-tarihyazımının akademik-disiplinli-yan-katkısını disiplinli-takdir konumda yapılaştırır — Hessen-tezi 1980+ Edinburgh Strong Programme akademik-zincirinde akademik-yenidoğuş-vakasıdır (Bloor 1976, Shapin-Schaffer 1985).

Halka müfredatında dışsalcı-tarihyazımı somut-konumlamaları.

• Hobson #4 (Batı Medeniyetinin Doğulu Kökenleri) — EXTERNALIST: Sosyo-iktisadi-küresel-tarih-konumlamasının Halka müfredatında somut-vakası. Avrupa-merkezli-bilim-tarihçilik-akademik-konvansiyonun anti-Eurocentric-eleştirisi.
• Goody-Rönesanslar #3 + Goody-Batıdaki-Doğu #5 — EXTERNALIST: Sosyolojik-küresel-tarih-akademik-zincirin Halka somut-vakaları.
• Pedersen #7 (İslâm Dünyasında Kitabın Tarihi) — EXTERNALIST: Kitabın akademik-cemiyet-mimari-zincirin disiplinli-dışsalcı-akademik-yapılaşması (Halka 2. dönem-Doğu-bilim-zincirin yan’ı).
• Wootton #17 (Bilimin İcadı) — REVIZYONIST-YUMUŞAK-DIŞSALCI: Edinburgh ekolü-akademik-mirasçı + 1572-1704 disiplinli-paranıyla Bilim-Devrimi-yenidoğuşu — içselci-Cambridge-ekolü (Butterfield-Hall-Westfall-Koyré) eleştirisi.
• Gavroglu #20 (Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek) — ELEŞTİREL-EKLEMLENME (DIŞSALCI-AKRABALI): İçselci × dışsalcı yan-yana-yapılaştırılmasının akademik-meta-rafinasyon-konumu. Halka v0.25 turunda dissalci-tarihyazimi-atomiğin açılış-vakası Gavroglu turunda yapısal-akademik-doğal-konumlamadır — kitabın Bölüm 1 ikinci-dönem-akademik-zincirin sosyolojik-yaklaşımlar alt-bölümü dışsalcı-tarihyazımının akademik-disiplinli-formülasyon-zemini.

Atomik graf değeri. Dışsalcı tarihyazımı, Halka’nın simetrik-çift-meta-kavram-atomiğinin disiplinli-tamamlanma-vakasıdır. icselci-tarihyazimi (v0.15) × dissalci-tarihyazimi (v0.25) çift-atomik Halka’nın bilim-tarihçilik-yöntem-haritasının görünür-zemini bütünleştirir. Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Kuhn #18 → Sarton #19 → Gavroglu #20 → Ronan #21) akademik-yöntem-yan-yan-konumlamasının yapısal-disiplinli yan-zemini bu çift-atomik üzerinden somutlaşır. Gavroglu turunda akademik-meta-yöntem-yan-yan-okuma-vakası: paradigma-değişimi (Kuhn) × akademik-disiplin-formülasyon (Sarton) × eleştirel-eklemlenme (Gavroglu, içselci × dışsalcı yan-yana-rafinasyon-vakası). Bu disiplinli yapılaşma Halka’nın akademik-meta-pedagojik-yapı-zemininin somutlaşmasıdır.