Eleştirel-eklemlenme tezi (Gavroglu-merkez-tezsel-formülasyon)
1962/1969 (Kuhn *Bilimsel Devrimlerin Yapısı* akademik-pre-zemin) → 2004 (Gavroglu özgün Yunanca *Το Παρελθον των Επιστημών ως Ιστορία* akademik-tezsel-formülasyon) → 2006 (Türkçe çev. Ari Çokona, İletişim Yayınları, 1. Baskı kanonik konum) → 2020 (Türkçe 2. Baskı yenilenmiş)
Akademik-coğrafi olarak: Atina (Gavroglu-akademik-zenith-konum, Atina Üniversitesi Bilim Metodolojisi, Tarihi ve Teorisi Bölümü); Lancaster-Cambridge-Londra (Gavroglu-akademik-formasyon-zinciri); konuk-profesörlük-zinciri Boston-Pennsylvania-Harvard-İstanbul Teknik Üniversitesi. Türkçe-yan-zemin: İstanbul (İletişim Yayınları-baskı + Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü-Gürol Irzık-önsöz-akademik-yan-zemini)
Kostas Gavroglu'nun (Halka #20) akademik-merkez-tezsel-formülasyonu: bilim-tarihçilik-akademik-yöntem-zincirin içselci × dışsalcı akademik-iki-kanonik-kutbu (Koyré-içselci × Hessen-Marksist-dışsalcı) arasındaki yapısal-iç-tartışmasının disiplinli akademik-yan-yana-yapılaştırılmasının akademik-rafinasyon-konumu. Ne saf-içselci (Koyré-akademik-konumlamasının yapısal-yetersizliği — bilim-camiasının sosyo-ekonomik-kurumsal-bağlamlarını yan-faktör konumuna iter) ne saf-dışsalcı (Hessen-Marksist-tezsel-akademik-yapısal-yetersizliği — bilimsel-içerik-akademik-iç-disiplinli-yapılaşmasını sosyo-ekonomik-bağlamların doğrudan-yansıması olarak yapılaştırır) konum. **Kuhn-akademik-mirasçı-zincirin** disiplinli akademik-meta-rafinasyon-konumu — Gavroglu'nun Bölüm 7 ('Bilimsel Pratik' s.221+) Kuhn-merkez-vakası ana-formülasyon-zemini: 'Kuhn'un eseri, sorunsalın yönünü değiştirerek dikkatimizi bilim camiasının gündelik pratiklerine odaklamamızı sağladı.' Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin akademik-eleştirel-konum-rafinasyon-vakasının somutlaşması.
Halka müfredatında geçen kitaplar
Bu kavramı işleyen kitaplar. Faz 2'de farklı tanım/yorumlar otomatik karşılaştırılacak.
Atomik özet
Eleştirel-eklemlenme tezi, Kostas Gavroğlu’nun (Halka #20) Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek (özgün Yunanca 2004, Türkçe İletişim Yayınları 2006) eserinin akademik-merkez-tezsel-formülasyonudur. Halka v0.25 turuyla açılan yeni-atomiktir; Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin akademik-eleştirel-konum-rafinasyon-vakasının somut-akademik-yapılaşmasıdır. Gavroglu kitabında bu tezsel-formülasyonun adını-koymadan formüle eder; Halka için ‘eleştirel-eklemlenme tezi’ adlandırması (Gürol Irzık’ın önsözündeki ‘eleştirel-eklemlenme’ formülasyonuna paralel) yapısal-akademik-yan-konumun disiplinli adlandırmasıdır.
Tezsel-formülasyonun akademik-yapısal-anatomi. Eleştirel-eklemlenme-tezi şu üç-akademik-yan-konum-zincirinin yapısal-yapılaşmasıdır:
(1) İçselci-tarihyazımı-akademik-yapısal-yetersizliği: Koyré-akademik-kanonik-mirasçı-zincirinin (1939 Études Galiléennes + Cambridge ekolü Butterfield-Hall-Westfall) bilim-tarihçilik-akademik-konumlamasının yapısal-yetersizliği — bilim-camiasının sosyo-ekonomik-kurumsal-politik-bağlamlarını yan-faktör konumuna iter ya da tamamen yok sayar. Gavroglu Bölüm 1’de Koyré’yi akademik-disiplinli-takdir-konumda yapılaştırır (‘Bilim tarihçileri camiasını kimse Alexandre Koyré kadar etkilemedi’) ama Koyré’nin akademik-konumlamasının yapısal-yetersizlik-yan’ı eleştirel-eklemlenme-tezsel-formülasyonun akademik-zeminidir.
(2) Dışsalcı-tarihyazımı-akademik-yapısal-yetersizliği: Hessen-Marksist-tezsel-formülasyonun (1931 The Social and Economic Roots of Newton’s Principia) akademik-yapısal-yetersizliği — bilimsel-içerik-akademik-iç-disiplinli-yapılaşmasını sosyo-ekonomik-bağlamların doğrudan-yansıması olarak yapılaştırır, bilimsel-kavramların kendi-içsel-mantığını ihmal eder. Bernal-Haldane-Needham Marksist-akademik-zincir + 1980+ Edinburgh Strong Programme (Bloor, Barnes, Shapin) bu yan-zincirin akademik-mirasçı-yapılaşmasıdır. Gavroglu Bölüm 1 ‘Sosyolojik Yaklaşımlar: Merton, Zilsel, Hessen, Bernal’ alt-bölümünde dışsalcı-tarihyazımı-zincirin akademik-disiplinli-takdir-konumda yapılaştırılmasıyla birlikte saf-Marksist-konumun akademik-yetersizlik-yan’ı vurgulanır.
(3) Kuhn-akademik-mirasçı-zincirin akademik-meta-rafinasyon-konumu: Eleştirel-eklemlenme-tezsel-formülasyonun akademik-disiplinli-pre-zemini Kuhn-akademik-yapılaştırmasıdır. Gavroglu Bölüm 7’de Kuhn’u doğrudan-merkez-vakada yapılaştırır: ‘Kuhn’la birlikte, bilim çeşitli dış etkenlerden bağımsızlaşarak tarihsel özgünlüğüne kavuştu. … O zamana kadar bilim tarihinin önemli tartışma konusu olan bilimlerin evrimini sadece dış ya da sadece iç nedenlerin mi belirlediği sorunsalı anlamını yitirdi. Kuhn’un eseri, sorunsalın yönünü değiştirerek dikkatimizi bilim camiasının gündelik pratiklerine odaklamamızı sağladı’ (basılı s.~222). Bu Kuhn-akademik-rafinasyonun disiplinli yan-yapılaştırması eleştirel-eklemlenme-tezsel-mimarinin akademik-zeminidir.
Bilim-camiası-akademik-pratik-yan’ı. Eleştirel-eklemlenme-tezi yöntemsel olarak bilim-camiasının gündelik pratiklerine odaklanma yan-zeminindedir. Bu Kuhn-paradigma-cemiyet-disipliner-akademik-zincirin akademik-mirasçı-yan’ıdır: bilimsel-üretim ne saf-içsel-kavramsal-mantık ne saf-dış-sosyo-ekonomik-yansıma — bilimsel-üretim bilim-camiasının disiplinli-akademik-pratik-yan-zemininde yapılaşır. Gavroglu Bölüm 6 (‘Bilim Camiası: Meşrulaştırma Süreci, Tartışmalar, Fikir Birliğine Varmalar’ s.199+) ve Bölüm 7 (‘Bilimsel Pratik’ s.221+) bu yan-akademik-yapılaşmanın somut-formülasyon-bölümleridir. Lavoisier’nin çağdaş-kimyayı-kurması-akademik-vakası (Bölüm 6 s.~209) bilim-camiası-akademik-meşrulaştırma-süreci × bilimsel-tartışmalar × fikir-birliğine-varmalar yan-yana-yapılaşmasının somut-akademik-örnek-vakası.
Eleştirel-eklemlenme-tezsel-formülasyonun Halka 4. dönem-akademik-mirasçı-zincir-konumlaması. Gavroglu’nun tezi Halka 4. dönem-müfredat-zincirin yapısal-akademik-meta-rafinasyon-konumundadır:
- Kuhn (Halka #18) × Gavroglu (Halka #20): Kuhn-paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşması × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon yan-yana-konum-rafinasyonu. Gavroglu’nun Kuhn-akademik-mirasçı-yan-zemini eleştirel-eklemlenme-tezsel-mimarinin disiplinli-pre-zemini.
- Sarton (Halka #19) × Gavroglu (Halka #20): Sarton-akademik-pozitif-konumlama × Gavroglu-akademik-eleştirel-konumlama yan-yan-konum-rafinasyonu. Sarton’un akademik-evrensel-hümanist-pozitif-zemini Gavroglu’nun akademik-eleştirel-eklemlenme-tezsel-formülasyonun akademik-iç-eleştiri-zemini.
- Koyré (Ek #22) × Gavroglu (Halka #20): Koyré-içselci-akademik-disiplinli-titiz-tarihyazımı × Gavroglu-eleştirel-eklemlenme-yöntem yan-yana-konumlamada Halka 4. dönem-akademik-yöntem-zincirin yapısal-zıt-konum.
Halka’nın çift-eksen-meta-tarihyazımı-yapısının yan-yapılaşması. Eleştirel-eklemlenme-tezi Halka’nın historiographical_position ZOD-şemasındaki internalist_externalist: mixed kategorisinin akademik-meta-rafinasyon-konumudur. Halka müfredatında ‘mixed’ kategorisinin yapısal-zenginleşmesi: Fara, Freely, Starr, Lyons, Gutas, Berkey (Halka 1.-2. dönem-akademik-mixed-konum-zinciri) + Sarton (mixed-içselci-eğilimli) + Kuhn (mixed: paradigma-değişimi içsel + bilimsel-topluluk-sosyolojisi dışsal) + Gavroglu (eleştirel-eklemlenme: içselci × dışsalcı yan-yana-yapılaştırma akademik-meta-rafinasyonu) + Ronan (panoramik-mixed). Eleştirel-eklemlenme akademik-mixed-konumun en-disiplinli-akademik-formülasyonudur.
Türkçe-akademik-yan-vakası. Gavroglu’nun eleştirel-eklemlenme-tezi Türkçe-akademik-zincirde Gürol Irzık’ın önsözüyle (s.7-11) doğrudan-açımlanır. Irzık’ın merkez-yan-formülasyonu (s.10): ‘Bilimsel eser ve düşüncelerin merkez ülkelerden çevre ülkelere yayılması, alımlanması ve yeniden üretilmesi üzerine çığır açıcı bir yaklaşım’ — bu ‘merkez-çevre yapılaşması’ akademik-tezsel-formülasyonu eleştirel-eklemlenme-tezsel-mimarinin akademik-küresel-coğrafi-yan-zemininin somutlaşmasıdır. Türkçe-Halka-yan-zemininde özel-pedagojik-yan: ‘Bu yönüyle Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi bilim tarihçilerinin Gavroglu’nun çalışmalarından öğrenecekleri çok şey olduğunu düşünüyorum’ (Irzık s.10). Gavroglu Yunanistan-akademik-zincirin akademik-çevre-konumundan akademik-merkez-bilim-tarihçilik-disiplinin akademik-iç-eleştirisini yapılaştırır — bu Halka için yapısal-akademik-meta-Türkçe-akademik-yan-zemininde özel-disiplinli yan-yapılaşır.
Atomik graf değeri. Eleştirel-eklemlenme-tezi atomiği Halka’nın akademik-meta-tarihyazımı-yan-zincirin akademik-disiplinli-yapılaşmasının somut-akademik-merkez-yan-vakasıdır. icselci-tarihyazimi (v0.15) + dissalci-tarihyazimi (v0.25) çift-atomik-tamamlanmasının akademik-yan-yan-rafinasyon-yan’ında eleştirel-eklemlenme-tezi-atomiği yapısal-meta-yan-akademik-rafinasyon-konumlamasının somut-formülasyonudur. Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Kuhn #18 → Sarton #19 → Gavroglu #20 → Ronan #21) akademik-yan-yan-yapılaşmasında Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon-konumun yapısal-merkez-yan’ı.