İki Akımın Sentezi (Newton-Principia)

Atomik özet

İki akımın sentezi, Westfall’ın akademik-omurga-tezinin akademik-merkez-konseptidir: 17. yy bilim devriminin Pythagorasçı-Platoncu-matematiksel akım (Kepler-Galileo-Huygens akademik-zinciri) × mekanikçi-felsefe-akımı (Descartes-Gassendi-Boyle-Hobbes akademik-zinciri) yapısal-çatışmalı-sentezinin Newton’un Principia’sında (1687) matematiksel-aksiyomatik-tümel-çekim-yapısıyla akademik-disiplinde gerçekleştirilmesinin somut-akademik-vakası. Modern bilimin doğum-vakasının akademik-yapısal-zenith-konumlamasıdır.

Westfall’ın akademik-omurga-tezinin yapısal-konumlanması

Westfall Modern Bilimin Oluşumu Giriş’te akademik-omurga-cümlesi: “17. yüzyılın bilimsel devrimine iki önemli görüş egemen oldu: doğaya geometrici-anlayışla bakan Pythagorasçı-Platoncu matematiksel akım ile doğayı muazzam bir makina olarak gören mekanikçi felsefe akımı. … Bu iki akımın beraberliği, sanıldığının tersine her zaman uyum içinde olmadı.” İki akım yapısal-akademik-iç-tartışmada durur; Pythagorasçı-akım görüngülere matematiksel-düzenlilik-arayışında yaklaşırken mekanikçi-akım tek-tek görüngülerin nedenselliğiyle ilgilenir.

Westfall Giriş’te akademik-tezini somutlaştırır: “Bilimsel devrimin tam olarak gerçekleşmesi için iki egemen akım arasındaki gerginliğin ortadan kalkması gerekiyordu. Newton’un Principia’sı (1687) bu gerginliği akademik-aksiyomatik-tümel-çekim-yapısıyla çözerek modern-bilimin doğum-vakasını oluşturdu.” Bölüm VIII’in akademik-omurga-cümlesi: “Newton ile temelinden düzeltilmiş olan mekanikçi doğa felsefesi öyle bir mükemmellik düzeyine ulaştı ki, bu sayede bilimsel düşüncenin diğer iki yüzyıl için Batı dünyasındaki çerçevesi çizilebildi.”

Pythagorasçı-Platoncu matematiksel akım — akademik-zincir

Kepler (1571-1630) Pythagorasçı-akademik-akımın 17. yy şafak-vakası. 1596 Mysterium Cosmographicum — Tanrı’nın altı-gezegen-yaratmasını beş-düzgün-katı-cisim-yapısına dayalı matematiksel-akademik-aksiyom-yapısında akademik-disiplinde sunar. Üç-yasası (1609 Astronomia Nova’da iki-yasa, 1619 Harmonices Mundi’de üçüncü-yasa) Newton’un Principia’sında akademik-aksiyomatik-sentez-zemininin somut-veri-tabanıdır.

Galileo (1564-1642) Pythagorasçı-matematiksel-akımın akademik-zirve-temsilcisi. Westfall’a göre Galileo’nun akademik-yöntemi “her şeyden önce başkalarını inandırmak için bir araç” olarak deneyi-konumlandıran matematiksel-tümdengelim-akademik-konumdur. 1638 Discorsi — düşen-cisimlerin-akademik-matematiksel-mekanik-aksiyomatik-disiplinin somut-akademik-vakası.

Huygens (1629-1695) — Horologium Oscillatorium (1673) — fiziksel-sarkaç ve sikloit-eğri-akademik-analizi-disiplinin akademik-zenith-vakası; çarpışma-yasaları, merkezkaç-kuvvet-akademik-formülasyonu. Galileo-Descartes-Huygens akademik-zinciri Newton-Principia’nın akademik-yapısal-mekanik-aksiyomatik-zemininin somut-akademik-prefiguratifidir.

Mekanikçi felsefe akımı — akademik-zincir

Descartes (1596-1650) — akademik-felsefe-baba-figür: Principia Philosophiae (1644) — eter-vorteks-mekanizması, plenum-felsefesi, akıl-beden-ayrımı; doğanın matematiksel-mekanik-yorumunun akademik-omurgası.

Gassendi (1592-1655) — Lucretius-Epikürcü-atom-felsefesinin Hıristiyan-akademik-revizyonu; vakum-felsefesi (Descartes-plenum vs. Gassendi-vakum akademik-iç-tartışması).

Boyle (1627-1691) — The Sceptical Chymist (1661) — Aristotelesçi-dört-unsur-kuramına yapısal-akademik-eleştiri; havadaki-basınç-kavramının akademik-mekanik-yorumu (koyun-postu-mekanik-benzetmesi).

Newton’un akademik-keşif-zincirinin yapısal-sentez-konumlaması

Westfall Bölüm VIII açılışında: “Newton henüz bir lisans öğrencisiyken mekanikçi filozofların, Descartes, Gassendi, Hobbes, Boyle ve diğerlerinin eserlerini keşfetmişti. … Kendisi de mekanikçi felsefenin atomcu yorumunun üstünlüklerine inanmıştı.” Aynı-zamanda Newton matematiksel-akademik-akımın akademik-aksiyomatik-zenith-vakasını gerçekleştirir: 1665-1666 Annus Mirabilis Woolsthorpe-akademik-emek-zincirinde calculus (fluxion-yöntemi), optik (prizma-deneyleri, beyaz-ışığın-bileşik-doğası), tümel-çekim-tezi-Ay-test-vakası akademik-tohum-aşamalarının somutlaşması.

1675 Royal Society ‘Işığın Özelliklerini Açıklayan Bir Varsayım’ makalesinde tümel-çekim-aksiyomunun erken-akademik-belirsiz-konumlaması (eter-yoğunlaşma-mekanizması — Descartes-vorteks-mekanizmasının yapısal-uzantısı). 1684 Halley-Cambridge-ziyareti-akademik-tetik-vakası, 18-aylık akademik-emek-zinciri ile Principia 1687 akademik-aksiyomatik-tümel-çekim-yapısının somutlaşması: Kitap I tanım-aksiyomları (üç hareket-yasası), Kitap II direnç-altında-hareket (Descartes-eter-vorteks-mekanizmasının akademik-yapısal-eleştirisi), Kitap III evrensel-çekim-aksiyomu (Ay-yörüngesi + gezegen-yörüngeleri + gel-git-tümel-çekim-mekanizması).

Yapısal-akademik-sentez-vakasının akademik-anatomisi

Westfall’ın akademik-tezinde Newton-Principia’nın yapısal-akademik-sentez-vakasının akademik-anatomisi:

Pythagorasçı-akademik-akımdan: matematiksel-aksiyomatik-disiplin, geometrik-tümdengelim-yöntemi, gök-cisimlerin-matematiksel-düzenliliği (Kepler-yasaları akademik-veri-tabanı).

Mekanikçi-akademik-akımdan: doğanın maddi-zerre-makinesi olarak yeniden-tanımlanması, görüngülerin-arkasındaki-gizli-mekanizmaları-açıklama-disiplinin akademik-felsefe-zemini (Descartes-Gassendi-Boyle akademik-zincir-konumlaması).

Newton’un akademik-yapısal-sentez-vakası: matematiksel-aksiyomatik-yöntemle (Pythagorasçı-akım) maddi-cisimlerin-mekanik-davranışını (mekanikçi-akım) tek-tümel-çekim-aksiyomu altında akademik-disiplinde birleştirme. Göksel-yersel-ayrımının akademik-yapısal-yıkımı (Aristoteles-skolastik-akademik-zincirin akademik-yapısal-temel-yıkımı): Ay’ın yörüngesinde-kalmasının-akademik-açıklamasının yer-yüzünde-elma-düşmesi-akademik-vakasıyla aynı-tümel-çekim-aksiyomu-altında-yapısal-akademik-birleşmesi.

Halka 3. dönem-akademik-omurgada yapısal-konum

İki-akım-sentezi-Newton atomiği Halka 3. dönem-müfredat-tasarımının akademik-yapısal-omurga-konseptidir; Halka #15 Westfall-Newton kitabının akademik-derinlik-tezleştirilmesinin akademik-merkez-akademik-disiplinli-anlamlandırma-vakasıdır. Halka 3. dönem-akademik-figür-zincirin Newton-sonrası-akademik-aktarım-zincirine (Châtelet-Voltaire-Franklin-Humboldt) akademik-yapısal-uzantı-zemini bu akademik-zenith-konumlamasının somutlaşmasıdır.

Halka 1.-2. dönem’in Hobson-Sezgin-akademik-anti-Eurocentric-akademik-zincirinin yapısal-akademik-konum-tartışmasında, iki-akım-sentezi-Newton’un akademik-yapısal-aksiyomatik-zenith-konumlamasının Doğu-bilim-akademik-zincirinden (Maraga-Tûsî-Şâtır akademik-astronomi-zinciri) akademik-yapısal-aktarım-vakasıyla iç-içe akademik-zincir-konumlaması Halka çerçevesinin akademik-yapısal-pedagojik-yan-yana-yapılaşmasının somut-akademik-vakasıdır.