George Sarton
1884-1956
doğum: Wondelgem, Ghent, Belçika
Eserler
- 1911 Le livre des miracles de Notre-Dame de Roc-Amadour au XIIe siècle doktora-tezi (Ghent Üniversitesi) Sarton'un Ghent Üniversitesi'ndeki doktora-tezi; Newton-mekaniği üzerine değil, ortaçağ-din-tarihi yan-akademik-konumlamasında. Sarton'un akademik-formasyon-zincirinin disiplinli açılışı — bilim-tarihi-akademik-disiplinin yapısal henüz-yapılanmamış-konumlamasının yan-vakası.
- 1913 Isis (akademik-dergi-kuruluş) akademik-cemiyet-mimari-açılış-vakası Sarton'un Belçika-Wondelgem'de kurduğu bilim-tarihçilik-akademik-yayıncılık-zincirin disiplinli-açılış-vakası — 'an international review devoted to the history of science and civilization'. I. Dünya Savaşı + Belçika-pogromuyla 1916-1922 yayın-kesintisi yan-vakası, 1924 History of Science Society-akademik-cemiyet-mimari-zincirin yayıncılık-zemini olarak yapısal yan-konumlanması. Halka v0.X-`isis-dergisi-akademik-konum`-atomiği zincir-konumlaması.
- 1927 Introduction to the History of Science akademik-derinlik-monografi-zenith-eseri (5 cilt) Sarton'un akademik-üretim-zenith-vakası: Cilt 1 (1927) Antikçağ + Helenistik-bilim, Cilt 2 (1931) Ortaçağ-bilim 8.-12. yy + İslâm-bilim-akademik-zincirin merkez-formülasyon-vakası, Cilt 3 (1947) 13. yy + İslâm-bilim-zincirin akademik-derinleştirme, Cilt 4 (1948) 14. yy. Toplam 4296 sayfa. Cilt 5 yazılmadı (Sarton'un ölümünden önce planlanan ama tamamlanmayan 15-19. yy + Modern bilim-yapılaşma-konumu). Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-zincirin akademik-takdir-konumlamasının disiplinli akademik-öncülü; özellikle Sezgin-akademik-zincirinin yapısal yan-zemini.
- 1931 The History of Science and the New Humanism akademik-monografi (hümanist-bilim-tarihi-konum-merkez-formülasyon) Sarton-akademik-konumlamasının hümanist-bilim-tarihi-akademik-zemininin disiplinli formülasyonu. Halka v0.X-`humanist-bilim-tarihi-konum`-atomiği zincir-konumlaması. Henry Holt and Company, New York.
- 1952 A History of Science akademik-derinlik-monografi-zenith-eseri (2 cilt, Sarton'un son akademik-yapılaşması) Sarton'un akademik-zenith-eserinin son-vakası: Cilt 1 (1952, Antik bilim Mezopotamya-Mısır-Yunanistan), Cilt 2 (1959, Helenistik bilim, Sarton'un ölümünden 3 yıl sonra yayımlandı). Halka #19 *Bilim Tarihinde Yöntem* derlemesindeki 5. makale 'Bilim Tarihi'ne Önsöz' bu eserin özgün-önsözüdür — Sarton-akademik-yapısal-pozitif-konumlamasının akademik-zenith-yansıması (anti-Greek-mucize-formülasyon: 'Yunan bilimi bir keşiften çok, bir yeniden canlanmadır'). Harvard University Press.
Halka müfredatında geçen kitaplar
Bu kişinin Halka kitaplarındaki yer alış biçimleri. Faz 2'de farklı vurgular otomatik karşılaştırılacak.
İlk-dönem-akademik-zincirin merkez-figürü (Bölüm 1 alt-bölümü 'Ülküler Peşinde Koşmayı Meslek Edinmek: George Sarton' s.~48+); Gavroglu-akademik-eleştirel-konumlamasının akademik-disiplinli-iç-eleştiri-merkez-vakası.
Vurgu: Gavroglu Bölüm 1 ilk-dönem alt-zincirinde Sarton'u doğrudan-merkez-konumda yapılaştırır (Tannery → Duhem → Sarton üçlü-akademik-zincir). Halka için yapısal-akademik-yan: Halka #19 Sarton-omurga × Halka #20 Gavroglu-omurga arasında doğrudan-akademik-disiplin-iç-tartışma-zemini — Sarton-akademik-pozitif-konumlama × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-konumlamasının yan-yana-okunma-vakası.
Yan-akademik-zincir-merkez-figür (Halka #19); akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin Ronan-disiplinli-yan-akademik-popüler-mirasçı-zemini.
Vurgu: Sarton'un akademik-evrensel-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin (1913 *Isis* + 1924 History of Science Society + *Introduction to the History of Science* 5-cilt 1927-1948) akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu Ronan'ın panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincir-formülasyonunda yapısal-disiplinli-yan'da somutlaşır. Sarton'un anti-Greek-mucize-konumlamasının ('Yunan bilimi bir keşiften çok, bir yeniden canlanmadır; Mısır, Mezopotamya ve muhtemelen diğer bölgelerdeki binlerce yapıt tarafından hazırlanmıştır') akademik-mirasçı-yan-pedagojik-rafinasyonu Ronan-Giriş-yan-formülasyonunda ('bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır') somutlaşır.
Yazar; bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin Amerikan-kurucu-figürü, 1913 *Isis* dergisi + 1924 History of Science Society + *Introduction to the History of Science* 5-cilt akademik-derinlik-monografi-vakasının akademik-mimarı; Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin akademik-tarihçi-disiplin-formülasyon-figürü.
Vurgu: Sarton'un akademik-konumlamasının merkez-yan'ı bilim-tarihçilik-akademik-disiplini akademik-evrensel-hümanist-zemininde yapılaştırmasıdır. Akademik-konum-zinciri: Mons-Wondelgem-Belçika-akademik-formasyon (1903-1911 Ghent Üniversitesi, doktora-tez-vakası Newton üzerine 1911) → 1913 *Isis*-kuruluş-Mons (özel-finansman, akademik-cemiyet-mimari-açılış-vakası) → 1915-1916 Belçika-pogromuyla-İngiltere-ABD-göç → Carnegie Institution-akademik-emek-zinciri (1918-1949) + Harvard akademik-konum (lecturer 1916, profesör 1940-1956) → 1924 History of Science Society-kuruluş + 1927-1948 *Introduction* 5-cilt akademik-derinlik-monografi-zenith-vakası → 1942 Aydın Sayılı-doktora-tez-danışmanlığı (Halka için kritik-vaka: Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin Sarton-Harvard-akademik-zincir-Türkiye-yan-zemininin tetik-figürü) → 1956 Boston-Cambridge ölüm.
Atomik özet
George Sarton (1884-1956, Belçikalı-Amerikan bilim tarihçisi) Halka müfredatında Halka #19 yazarı olarak işlenir: Bilim Tarihinde Yöntem (Doruk Yayımcılık, derleyen Remzi Demir, kolektif çev. Demir-Dosay-Unat-Can, 1. Basım Şubat 1997, Ankara; özgün Sarton-makaleleri ve kitapçığının 1916-1956 zinciri içinde derlemesi) Halka 4. dönem-(Karşılaştırmalı Sentezler / Modern Bilim ve Bilim Tarihçiliği akademik-yan-konum)-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin akademik-tarihçi-disiplin-formülasyon-yan’ının ikinci-vakasıdır (Halka #18 Kuhn-açılış-vakasından sonra). Sarton bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin Amerikan-kurucu-figürüdür: 1913 Isis dergisi + 1924 History of Science Society + Introduction to the History of Science 5-cilt akademik-derinlik-monografi-vakası (1927-1948) akademik-mimarı.
Akademik-trajektori
Sarton’un akademik-zemininin yapısal-mimarisi Belçika-Wondelgem-Ghent-akademik-formasyondan (1884-1915) ABD-Carnegie-Harvard-akademik-zenith-konumlamasına (1916-1956) yapısal-coğrafi-yapılaşmadadır:
-
Belçika-akademik-açılış-zinciri (1884-1915): Wondelgem-Ghent doğum ve akademik-formasyon. Ghent Üniversitesi’nde (1903-1911) felsefe, kimya, kristalografi, matematik. 1911 doktora-tezi (ortaçağ-din-tarihi yan-konumlama). 1911 İngiliz Mabel Elwes ile evlilik (kızları May Sarton 1912-1995, sonradan ünlü Amerikan-şair-yazar). 1913 Isis dergisinin Wondelgem’de kuruluşu Sarton’un akademik-cemiyet-mimari-açılış-vakası — bilim-tarihçilik-akademik-yayıncılık-zincirin disiplinli açılış-vakasıdır.
-
I. Dünya Savaşı + Belçika-pogromuyla-akademik-yer-değiştirme (1915-1916): Belçika’nın Almanya tarafından işgali sonrası önce Birleşik Krallık’a (kısa-konum), sonra ABD’ye göç. Sarton’un akademik-üretim-zinciri-zemininin coğrafi yön-değiştirmesi.
-
ABD-Carnegie-Harvard-akademik-zenith-zinciri (1916-1956): Carnegie Institution of Washington-akademik-emek-zinciri (1918-1949, 31-yıllık akademik-disiplinli emek) + Harvard Üniversitesi-akademik-zincir (1916 lecturer-açılış → 1940-1956 tam-profesörlük). 1924 History of Science Society-kuruluş akademik-cemiyet-mimari-zincirin yapısal yan-yana-yapılaşması. 1927-1948 Introduction to the History of Science 5-cilt-akademik-derinlik-monografi-zenith-vakası (Cilt 1 1927 Antikçağ-Helenistik, Cilt 2 1931 Ortaçağ 8.-12. yy + İslâm-bilim, Cilt 3 1947 13. yy, Cilt 4 1948 14. yy; toplam 4296 sayfa). 1952 A History of Science Cilt 1 yayını (akademik-zenith-eserin son-vakası). 22 Mart 1956 Boston-Cambridge’de ölüm.
Aydın Sayılı-Sarton-Harvard akademik-zincir-vakası — Türkiye-Halka-yan-zemini
Halka için kritik-merkez-yan-vaka: 1942’de Aydın Sayılı (1913-1993) Harvard’da Sarton’un yönetimi altında doktorasını tamamladı. Doktora-tezi The Observatory in Islam and Its Place in the General History of the Observatory — Sarton-akademik-zincir-İslâm-bilim-akademik-takdir-konumlamasının disiplinli akademik-mirasçı-vakası (sonradan Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1960 yayını).
Sayılı 1952’de Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Bilim Tarihi Kürsüsü’nü kurdu — Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin akademik-cemiyet-mimari-zincirin disiplinli açılış-vakası. Sarton-Harvard-akademik-zinciri Türkçe-yan-zeminine bu kürsü-kuruluş-vakası ile yapısal-akademik-yapılaşma kazanır:
- Sarton (Harvard 1916-1956) → akademik-disiplin-formülasyon-zemini
- Aydın Sayılı (Harvard-doktora 1942) → akademik-mirasçı-açılış-momenti
- Ankara DTCF Bilim Tarihi Kürsüsü (1952) → Türkiye-akademik-cemiyet-mimari-zemini
- Sevim Tekeli + Esin Kâhya akademik-zinciri (1960’lar-1990’lar) → akademik-mirasçı-yan-zemini
- Melek Dosay + Remzi Demir + Yavuz Unat akademik-zinciri (1990’lar+) → akademik-üretim-zincirinin somutlaşması: 1995 Gündoğan-Antik Bilim ve Modern Uygarlık (Sarton’un Türkçeye-akademik-zincir-açılış-momenti) + 1997 Doruk-Bilim Tarihinde Yöntem (Halka #19) + 2007 Demir-Türkiye’de Bilim Tarihi Araştırmalarının Tarihi
Bu Sarton-Sayılı-DTCF-akademik-zincir-vakası Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin Türkçe-yansıma-akademik-vakasının yapısal-disiplinli-konumlamasıdır.
Sarton-akademik-konumlamasının yapısal merkez-yan’ları
Bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin Amerikan-kurucu-formülasyonu (1913 Isis + 1924 History of Society Society + Introduction 5-cilt akademik-derinlik-monografi-vakası): Sarton-akademik-üretim-zincirinin disiplinli akademik-mimarisi.
Hümanist-bilim-tarihi konumlaması (claim-001 Halka #19): “Bilimsel ruh, bilimsel yöntemlerin oluşturulmasıyla olduğu kadar tarihsel düşüncelerin eklenmesiyle de geliştirilmiş ve arındırılmış bir hümanizmdir” — The History of Science and the New Humanism (1931) ana-formülasyon.
Anti-Whig-tarihçilik akademik-eleştirisi: Halka v0.X-anti-whig-tarihcilik-disiplini-atomiği zincir-konumlaması. Koyré-akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin merkez-yan’ı.
Anti-Greek-mucize-konumlaması (claim-003 Halka #19): “Bilimin Yunanistan’da başladığını varsaymak çocukça bir yaklaşımdır. Yunan Mucizesi, Mısır, Mezopotamya ve muhtemelen diğer bölgelerdeki binlerce yapıt tarafından hazırlanmıştır. Yunan bilimi bir keşiften çok, bir yeniden canlanmadır.” — A History of Science özgün-önsözü (Halka #19 5. makale, basılı s.124-125).
İslâm-bilim-zincir-akademik-takdir-konumu: Introduction to the History of Science 2.-3.-4. ciltler İslâm-bilim-akademik-coğrafyasının (Bağdat-Kahire-Şam-Maraga-Buhara-Semerkant-Kurtuba) disiplinli akademik-yapılaşması. Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-zincirin (Sezgin #9, Hobson #4, Lyons #6, Pedersen #7, Berkey #11, Gutas #10, Starr #5) akademik-disiplinli-akademik-öncülü Sarton-zincirinde yapılaşmıştır.
Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin Sarton-konum-yapısal-vakası
Sarton-akademik-konumlamasının Halka 4. dönem-akademik-yan-yan-yapısal-vakası: Kuhn-akademik-paradigma-cemiyet-disipliner-konumlama (Halka #18) × Sarton-akademik-evrensel-hümanist-konumlama (Halka #19) yan-yana-yapılaşmada akademik-disiplinli iç-tartışma. İkisi de Whig-tarihçilik-akademik-konumlamasının akademik-eleştiri-zincirinde durur — Sarton anti-Greek-mucize-konumlamasıyla, Kuhn paradigma-içi-akademik-rasyonalite-konumlamasıyla. Halka 4. dönem-akademik-zincirin (#18 Kuhn → #19 Sarton → #20 Gavroglu → #21 Ronan) yapısal anatomisi: meta-felsefe-yapılaşma + akademik-disiplin-formülasyon + akademik-eleştirel-eklemlenme + panoramik-bilim-kültür-anlatımı yan-yana-konumlaması.