Bilim Tarihi
Dünya Kültürlerinde Bilimin Tarihi ve Gelişmesi
Akıcılık notu: Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının (Karşılaştırmalı Sentezler / Modern Bilim ve Bilim Tarihçiliği akademik-yan-konum) yirmi-birinci kitabı; Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Kuhn #18 → Sarton #19 → Gavroglu #20 → **Ronan #21**) **kapanış-vakası** ve **dördüncü-vakası**, panoramik-bilim-kültür-anlatımının yapısal-disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-yan'ında somutlaşması. Halka #18 Kuhn-paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşmasının (1962/1969) + #19 Sarton-bilim-tarihçilik-akademik-disiplin-formülasyon-vakasının (1916-1956 zinciri) + #20 Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon-vakasının (2004/2006) ardından Ronan-akademik-popüler-panoramik-yan'a yapısal-disiplinli-yapılanmış geçişin disiplinli-vakası — Kuhn-meta-felsefe-yapılaşması × Sarton-akademik-pozitif-disiplin-formülasyon × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım yan-yan-yan-konumlamada disiplinli akademik-meta-yan-yan-zincir-yapılaşır. Türkçe çevirisi Prof. Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu + Prof. Dr. Feza Günergun (TÜBİTAK Yayınları, Akademik Dizi 1, 2003); akademik-disiplinli-titiz-aktarım yapısal-iyi, Ronan'ın akademik-popüler-pedagojik-üslubu (anlaşılır-yan-disiplini, eski-medeniyetlere-akademik-takdir-konumlamasının disiplinli yan'ı) Türkçe-aktarımda akademik-tutarlılık-disiplini gözetilmiştir. Çevirmenlerin disiplinli-akademik-yan-müdahale-vakası: Bölüm V başlığının Ronan'ın orjinal-yan-yapısından akademik-disiplinli-yan'da rafinasyonu (IUHPS-1989-Hamburg/Münih-Kongresi-akademik-zemini). 10 bölüm + Sunuş + Giriş + Teşekkür + Kaynakça (s.589) + Dizin (s.591-611). Bilim Devrimi öncesi (Bölüm I-VI = ~295 sayfa) × modern bilim (Bölüm VII-X = ~286 sayfa) eşit-hacim-yan-vakası Ronan'ın Giriş-yan-formülasyonunun ('Bilim Devrimi öncesi bilimler ile modern bilimin gelişmesine eşit hacimde yer ayırmak') disiplinli somutlaşması. Halka grup-okumasında **8-10 oturum** tavsiye edilir (her oturum yaklaşık 60-80 sayfa): birinci oturum Sunuş + Giriş + Bölüm I (Bilimin Kaynakları); ikinci oturum Bölüm II (Eski Yunan'da Bilim); üçüncü oturum Bölüm III (Eski Çin'de Bilim) — Needham-mirasçı-zincir-merkez-vakası; dördüncü oturum Bölüm IV (Hindistan'da Bilim) + Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim) — Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-zincir-akademik-popüler-mirasçı-vakası; beşinci oturum Bölüm VI (Roma'da ve Ortaçağda Bilim); altıncı oturum Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne) — Halka 3. dönem-yan-yapılaşma; yedinci oturum Bölüm VIII (17-18. yüzyıllarda Bilim); sekizinci oturum Bölüm IX (19. yüzyılda Bilim); dokuzuncu oturum Bölüm X (20. yüzyılda Bilim) + Halka 4. dönem-kapanış-yan-yapılaştırması.
Bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır — Mezopotamya-Mısır-Antik-Yunan-Hint-Çin-İslam-Avrupa-modern panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincirinde Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-konumunun akademik-popüler-mirasçı-yan'ında ve Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincirin disiplinli-akademik-mirasçı-rafinasyonunda yapısal-disiplinli yan-yapılaşır.
İçindekiler
Kitabın bölüm dökümü. Halka için stratejik okuma önerileri analitik özetin sonunda.
- 0 Sunuş — TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Namık Kemal Pak ('Akademik Diziye Başlarken') s. 5
- 1 Giriş s. 1
- 2 I. Bilimin Kaynakları s. 5
- 3 II. Eski Yunan'da Bilim s. 65
- 4 III. Eski Çin'de Bilim s. 137
- 5 IV. Hindistan'da Bilim s. 207
- 6 V. İslam Medeniyetinde Bilim s. 223
- 7 VI. Roma'da ve Ortaçağda Bilim s. 273
- 8 VII. Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne s. 301
- 9 VIII. On Yedinci ve On Sekizinci Yüzyıllarda Bilim s. 373
- 10 IX. On Dokuzuncu Yüzyılda Bilim s. 465
- 11 X. Yirminci Yüzyılda Bilim s. 533
Tartışma soruları (8)
Halka oturumunda kullanılmak üzere hazırlanmış. Hepsini bir oturuma sığdırmak gerekmez — 3-4 tanesini önceden seçmek genelde yeterlidir.
Tavsiye: Bu sorular kitabın analitik içeriğine atıfta bulunuyor — okumadan önce ayrıntılı incelendiğinde "spoiler" etkisi olabilir. En verimli yol: sorulara hızlıca göz at, akılda tut, kitabı oku, sonra Halka oturumu öncesi sorulara geri dön.
- 1. Ronan'ın **'bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır'** akademik-merkez-tezsel-formülasyonu (Giriş s.~3, claim-001 ana-formülasyon-zemini) Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Hobson #4, Sezgin #9, Lyons #6, Pedersen #7, Berkey #11, Gutas #10, Starr #5) anti-Eurocentric-akademik-konumlamasının akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-zemini olarak nasıl yapısal-yan'da somutlaşır? Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (#18 Kuhn → #19 Sarton → #20 Gavroglu → #21 Ronan) yapısal-disiplinli-tamamlanma-yan-yapılaşmasında bu akademik-popüler-pedagojik-yan-konumlamasının disiplinli-yan'ı nasıl konumlanır?
- 2. Ronan'ın **panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincir-formülasyonu** (10 bölüm panoramik-yan-yapılaşma: Mezopotamya-Mısır-Antik-Yunan-Hint-Çin-İslam-Avrupa-modern; Bilim Devrimi öncesi ~295 sayfa × modern bilim ~286 sayfa eşit-hacim-yan-yapılaşması, claim-002 karşılaştırmalı-tez) Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-zincirin (Halka #19) disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu olarak nasıl yapısal-yan'da somutlaşır? Sarton-anti-Greek-mucize-konumlaması × Ronan-Giriş-yan-formülasyonu yan-yan-yan-yapısal-akademik-meta-yan-konum-rafinasyonu nasıl yapısal-yan-okunur?
- 3. Bölüm III (Eski Çin'de Bilim, s.137) açılış-yan-yapılaşmasının **Cambridge-Joseph-Needham-akademik-mirasçı-zincir-merkez-vakası** (claim-003, '1960'lara kadar Çin bilim tarihi hakkında Batı'da çok az şey bilinmekteydi... Ancak şimdi, Cambridge'de Joseph Needham ve onun dünyanın her yanındaki meslektaşları sayesinde durum değişmektedir'). Ronan'ın *The Shorter Science and Civilisation in China* (5 cilt 1978-1995, Cambridge University Press) baş-editörlük-vakasının disiplinli-yan-zemini Halka 1. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Sezgin, Hobson, Goody, Starr) Cambridge-akademik-zincir-disiplinli-yan-zemini olarak nasıl yapısal-yan-okunur?
- 4. Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, s.223) **çevirmen-disiplinli-yan-müdahale-vakası** (claim-004 ana-formülasyon-zemini): Ronan'ın orjinal *Arab science* yan-konumundan akademik-disiplinli-yan'da 'İslam Medeniyetinde Bilim' olarak rafinasyonu, IUHPS XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) yan-akademik-zemininde İhsanoğlu'nun teklif ettiği akademik-tanımlamasının kabul-yan-vakası dipnot-yan'da (s.223) yapılaştırılmıştır. İhsanoğlu'nun Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-konumlamasının (Aydın Sayılı-DTCF-akademik-zincir-mirasçı-yan-figürü; IRCICA genel-direktörlüğü 1980-2004; OIC genel-sekreterliği 2005-2014) kitabın iç-yan-rafinasyonuna doğrudan-müdahale-vakası nasıl yapısal-yan-akademik-meta-Türkçe-yan-vakası olarak yapısallaşır?
- 5. Türkçe-baskının **TÜBİTAK Yayınları Akademik Dizi 1** olarak yapılaştırılması — TÜBİTAK Akademik Dizi'nin AÇILIŞ-vakası (claim-005), üç-baskı-yan-yapılaşması (Ocak/Kasım/Aralık 2003, toplam 7500 adet), TÜBİTAK Başkanı Namık Kemal Pak'ın 'Akademik Diziye Başlarken' Sunuşu (s.v): 'TÜBİTAK, bu kitapla, uzun zamandır tasarladığı Akademik Diziyi başlatmış oluyor.' Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-zincirin (Sarton-Doruk-1997 + Gavroglu-İletişim-2006 + Ronan-TÜBİTAK-2003) disiplinli-tamamlanma-yan-vakası nasıl yapısal-yan-Türkiye-bilim-akademik-popüler-yan-Türkçe-aktarım-zemini olarak somutlaşır? Doruk × İletişim × TÜBİTAK üç-yayınevi-yan-yan-yan-konumlamasının Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-tamamlanması nasıl yapılaşır?
- 6. Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Kuhn #18 → Sarton #19 → Gavroglu #20 → Ronan #21) yapısal-disiplinli-tamamlanma-yan-yapılaşması (claim-006 yorumsal_sentez): Kuhn-meta-felsefe-yapılaşması (1962/1969) × Sarton-akademik-pozitif-disiplin-formülasyon (1916-1956) × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon (2004/2006) × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım (1982/2003) yan-yan-yan-yan-konumlamada disiplinli akademik-meta-yan-yan-zincir-yapılaştırma. Bu dört-vakası bütünlüklü-yan-tamamlanma-yan-yapılaşmasının yapısal-disiplinli-akademik-pedagojik-anatomi-yan'ı Halka grup-okumasında nasıl yapısal-yan-okunur — meta-felsefe-açılış × disiplin-formülasyon × eleştirel-rafinasyon × popüler-panoramik-kapanış yan-yan-yan-yan-konum-rafinasyonu?
- 7. Bölüm I (Bilimin Kaynakları, s.5) Kuhn-paradigma-akademik-yan-mirasçı-Türkçe-disiplinli-yan-açılışı (paradigma-akademik-yan-Türkçe-dipnot-yan-yapılaşması: 'Paradigma: Özellikle, bilim tarihi ve felsefesinde, tüm bilimsel teorinin, yöntemlerin ve yaklaşımların değişmesine yol açan temel değişme anlamındadır.') + Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) Kuhn-paradigma-zincirin disiplinli-yan-akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-yapılaşması ('evrenin işleyişini anlamak için benimsenen paradigmalarda da birçok değişiklik meydana gelmiştir'). Ronan'ın Kuhn-akademik-yan-mirasçı-yan-yapılaşması Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin Kuhn-akademik-açılış-vakasının (#18) Ronan-akademik-popüler-pedagojik-kapanış-vakasının (#21) disiplinli-yan-akademik-meta-yan-konum-rafinasyonunu nasıl yapısal-yan'da somutlaştırır?
- 8. Ronan'ın akademik-yazar-zincir-yan-yapılaşmasında **Cambridge-akademik-zincir-yan-yapısal-merkez-yan** (Joseph Needham'ın *Science and Civilisation in China* — Ronan'ın *The Shorter Science and Civilisation in China* 5 cilt 1978-1995 baş-editörlük-vakası); British Astronomical Association başkanlığı 1989-1991; *Atlas of Scientific Discovery* (1983), *Deep Space* (1982), *Amateur Astronomy* (1984), *The Universe Explained* (1994), *The Cambridge Encyclopedia of Astronomy* (1977) yan-eser-akademik-popüler-pedagojik-bilim-yazımı-zincir. Ronan'ın akademik-popüler-pedagojik-bilim-yazımı-zincirin disiplinli-yan-konumlamasında durması (Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-zincirin akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu) Halka için yapısal-yan-akademik-popüler-pedagojik-yan-mirasçı-yan-yapılaşmasının disiplinli-yan-zemininin nasıl somutlaşması?
Tarihyazımı pozisyonu
Halka müfredatındaki kitapların iki ana tarihyazımı ekseninde konumu. Bu kitap büyük emerald nokta olarak vurgulanmıştır; çöküşçü tezler kırmızı kenarlıdır. Üçüncü boyut (içselci-dışsalcı) ve coğrafi vurgu aşağıda metin olarak verilir.
Analitik özet
Eserin yapısal-yan-konumu
Colin Alistair Ronan’ın Bilim Tarihi: Dünya Kültürlerinde Bilimin Tarihi ve Gelişmesi (Türkçe çev. Ekmeleddin İhsanoğlu + Feza Günergun; TÜBİTAK Yayınları, Akademik Dizi 1, 1. Basım Ocak 2003), Halka grup-okumasının atomik-üretim-zincir-yan’ında yirmi-birinci omurga ve Halka 4. Dönem (Karşılaştırmalı Sentezler / Modern Bilim ve Bilim Tarihçiliği akademik-yan-konum) müfredat-tasarımının dördüncü-vakası ve kapanış-vakasıdır. Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Kuhn #18 → Sarton #19 → Gavroglu #20 → Ronan #21) yapısal-disiplinli-tamamlanma-momenti.
Eser, panoramik-bilim-kültür-anlatımının yapısal-disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-yan’ında somutlaşması: dünya-medeniyet-zincirlerinin (Mezopotamya-Mısır-Antik-Yunan-Hint-Çin-İslam-Avrupa-modern) yan-yana-yapısal-eşit-hacim-yan-yapılaşmasının disiplinli-akademik-popüler-pedagojik-yan-konumlaması — Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-zincirin (Halka #19) disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-rafinasyonu ve Joseph Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincirin (Ronan’ın The Shorter Science and Civilisation in China 5 cilt 1978-1995 baş-editörlük-vakası) akademik-mirasçı-yan-zemininin somutlaşması.
Akademik-merkez-tezsel-formülasyon: panoramik-bilim-kültür-anlatımı
Ronan’ın akademik-merkez-tezsel-formülasyonu Giriş-yan-açılışında disiplinli-yan’da yapılaştırılır (s.~3): ‘bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır; doğal olarak bilim, insanın, kendinin de içinde yaşadığı dünyaya olan merakından kaynaklanır.’ Bu akademik-merkez-formülasyonun disiplinli-yan-zemini üç akademik-yan-karar-yan-yapılaşmasında somutlaşır:
- Saf-bilim-yan-odaklanması (teknolojiden ziyade): ‘bazı pratik uygulamalar göz önünde bulundurularak üretilen fikirlerden ziyade, bilgi ve duyulan merak neticesinde gelişen bilimsel fikirleri ele almak’. İçselci-akademik-yan-konumlamanın akademik-popüler-pedagojik-yan-yapılaşması.
- Bilim Devrimi öncesi × modern eşit-hacim-yan-yapılaşması: Bölüm I-VI (~295 sayfa) × Bölüm VII-X (~286 sayfa) yapısal-disiplinli-eşit-hacim-yan-yapılaşması — ‘eski medeniyetlerdeki yaratıcı, çarpıcı ve hayal gücüne dayalı orijinal çalışmaları takdir etme arzusu’nun disiplinli-yan-somutlaşması.
- Panoramik-dünya-uygarlıkları-yan-konumlaması: ‘bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır.’ Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Hobson #4, Sezgin #9, Lyons #6, Pedersen #7, Berkey #11, Gutas #10, Starr #5) anti-Eurocentric-akademik-konumlamasının akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-zemini.
Bu üç-yan-yapısal-akademik-yan-karar Ronan’ın panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincir-formülasyonunun disiplinli-yan-yapılaşmasının akademik-pedagojik-açılış-formülasyonudur.
Cambridge-Joseph-Needham-akademik-mirasçı-zincir-merkez-vakası
Ronan’ın akademik-merkez-zincir-konumlaması Joseph Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincirin disiplinli-akademik-mirasçı-rafinasyonudur. Yan-yapısal-akademik-merkez-vaka: Ronan’ın The Shorter Science and Civilisation in China (Cambridge University Press, 5 cilt 1978-1995) baş-editörlük-vakası — Joseph Needham’ın Science and Civilisation in China (Cambridge University Press, 1954+, çoklu-cilt-akademik-derinlik-monografi-vakası) eserinin kısaltılmış-yan-yapılaştırılmış-akademik-popüler-yan-vakasıdır.
Bölüm III (Eski Çin’de Bilim, s.137) açılış-yan-yapılaşması bu mirasçı-zemininin doğrudan-iç-metin-disiplinli-yan-vurgulamasıdır: ‘1960’lara kadar Çin bilim tarihi hakkında Batı’da çok az şey bilinmekteydi. […] Ancak şimdi, Cambridge’de Joseph Needham ve onun dünyanın her yanındaki meslektaşları sayesinde durum değişmektedir.’ Bu yan-disiplinli-yan-yapılaşma Ronan’ın Cambridge-akademik-zincir-disiplinli-yan-zemininin somutlaşması ve Halka için yapısal-yan-merkez-vakanın iç-metin-yan-yapılaşmasıdır.
Halka için yapısal-yan-yapılaşma: Halka 1. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Sezgin, Hobson, Goody, Starr) Cambridge-akademik-zincir-disiplinli-yan-zemini Ronan-omurgasında somutlaşır.
Çevirmen-disiplinli-akademik-yan-müdahale-vakası — Bölüm V başlık-rafinasyonu
Halka için yapısal-akademik-yan-merkez-yapılaşma: Türkçe-baskıda çevirmenlerin (İhsanoğlu + Günergun) disiplinli-akademik-yan-müdahalesi yapısal-yan’da kitabın iç-rafinasyonuna doğrudan-yan-yapılaşır.
Bölüm V’in başlığı Ronan’ın orjinal Arab science yan-konumundan akademik-disiplinli-yan’da ‘İslam Medeniyetinde Bilim’ olarak rafine edilmiş ve dipnot-yan’da (s.223) IUHPS XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) yan-akademik-zemininde İhsanoğlu’nun teklif ettiği akademik-tanımlamasının kabul-yan-vakası savunulur:
‘Yazar, bu bölümün başlığını alışılagelen şekilde Arap bilimi olarak vermiştir. Uzun yıllardan beri Arap ve İslam sıfatıyla tanımlanan bilim faaliyetlerini adlandırma meselesi, Milletlerarası Bilim Tarihi ve Felsefesi Birliği’nin (IUHPS) düzenlemiş olduğu XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi’nde (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) tartışılmış ve E. İhsanoğlu tarafından teklif edilen İslam medeniyetinde bilim tanımlaması değişik fikir grupları tarafından kabul görmüştür. Arap tanımlamasının ırkî bir tanımlama olmadığı kabul edilse bile, başta Türkçe, Farsça ve başka dillerde yazılmış olan eserleri dışladığı için yeterli değildir. İslam tanımlaması da, bu bilime önemli katkılarda bulunan gayrimüslimlerin rolünü gözardı etmektedir. IUHPS bünyesinde o tarihte kurulmakta olan yeni komisyon da, bu anlayış çerçevesinde İslam Medeniyetinde Bilim ve Teknoloji Milletlerarası Komisyonu olarak adlandırılmıştır. Bu çeviride de yine bu anlayış doğrultusunda ve yazarın üslubuna sadık kalarak, mümkün olduğu ölçüde, bazı ifade düzeltmeleri yapılmıştır.’ (Bölüm V dipnot, s.223)
Bu disiplinli-yan-müdahale Halka için yapısal-akademik-yan-merkez-vaka: İhsanoğlu’nun Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-konumlamasının (Aydın Sayılı-DTCF-akademik-zincir-mirasçı-yan-figürü; IRCICA genel-direktörlüğü 1980-2004; OIC genel-sekreterliği 2005-2014) kitabın iç-yan-rafinasyonuna doğrudan-yan-müdahalesi — Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-vakasındaki disiplinli-yan-konumlamasının somutlaşması.
Türkçe-baskı yapısal-yan-konum-vakası — TÜBİTAK Akademik Dizi 1 AÇILIŞ-vakası
Türkçe-baskı yapısal-yan-konumu TÜBİTAK Yayınları Akademik Dizi 1 olarak yapılaştırılır — bu Akademik Dizi’nin AÇILIŞ-vakası ve Türkiye-bilim-akademik-popüler-yan-Türkçe-aktarım-zemininin disiplinli-yan-açılış-momentidir.
TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Namık Kemal Pak’ın ‘Akademik Diziye Başlarken’ Sunuşu (s.v): ‘TÜBİTAK, bu kitapla, uzun zamandır tasarladığı Akademik Diziyi başlatmış oluyor. Dizimiz, farklı bilim dallarının, uzmanları tarafından yazılmış tarihleri, önemli bilim klasikleri ve bilim-teknoloji politikası hakkındaki kitapların basımıyla sürecektir.’ Üç-baskı-yan-yapılaşması (Ocak 2003 + Kasım 2003 + Aralık 2003, her biri 2500 adet, toplam 7500 adet ilk-yıl-yapılaşması) Türkçe-akademik-okuma-zemininin yoğun-yan-talebinin somutlaşması.
Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-zincirin disiplinli-tamamlanma-yan-vakası:
- 1995 Sarton, Antik Bilim ve Modern Uygarlık (Melek Dosay-Remzi Demir, Gündoğan Yayınları, Ankara) — Türkçe-Sarton-akademik-zincir-açılış-momenti
- 1997 Sarton, Bilim Tarihinde Yöntem (kolektif: Remzi Demir-Melek Dosay-Yavuz Unat-Güldeniz Can, Doruk Yayımcılık, Ankara) — Halka #19 omurga-yan-zemini
- 2003 Ronan, Bilim Tarihi: Dünya Kültürlerinde Bilimin Tarihi ve Gelişmesi (İhsanoğlu-Günergun, TÜBİTAK Yayınları, Akademik Dizi 1, Ankara) — Halka #21 omurga-yan-zemini (BU); TÜBİTAK Akademik Dizi’nin AÇILIŞ-vakası
- 2006 Gavroglu, Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek (Ari Çokona Yunancadan, İletişim Yayınları, Tarih Dizisi 39, İstanbul) — Halka #20 omurga-yan-zemini, dünyada İLK Türkçe-Yunanca-bilim-tarihçilik-yazımı-meta-disiplin-vakası
- 2020 Sarton, Bilim Tarihi Araştırmalarında Yöntem (Muhayyel Yayınevi, yenilenen 2. baskı, İstanbul) — 25-yıllık akademik-Türkçe-Sarton-yenilenmiş-zincir
- 2020 Gavroglu, Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek (İletişim 2. Baskı) — Halka v0.25 yan-baskı-zinciri
Doruk × İletişim × TÜBİTAK üç-yayınevi-yan-yan-yan-konumlamasının Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-tamamlanması Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin yapısal-disiplinli-Türkçe-yansıma-akademik-vakasının somutlaşmasıdır.
Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin Ronan-konum-yapısal-vakası
Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin yapısal-anatomisi:
- #18 Kuhn (1962/1969 Bilimsel Devrimlerin Yapısı) — paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşması, Halka 4. dönem-akademik-açılış-vakası
- #19 Sarton (1916-1956 Bilim Tarihinde Yöntem) — bilim-tarihçilik-akademik-disiplin-formülasyon, ikinci-vaka
- #20 Gavroglu (2004/2006 Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek) — eleştirel-eklemlenme-rafinasyon, üçüncü-vaka
- #21 Ronan (1982/2003 Bilim Tarihi) — panoramik-bilim-kültür-anlatımının yapısal-disiplinli-akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-kapanışı (BU)
Bu dört-vakası bütünlüklü-yan-tamamlanma-yan-yapılaşması: Kuhn-meta-felsefe-yapılaşması × Sarton-akademik-pozitif-disiplin-formülasyon × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım yan-yan-yan-yan-konumlamada disiplinli akademik-meta-yan-yan-zincir-yapılaşır.
Yapısal-disiplinli-pedagojik-anatomi-yan-yapılaşması Halka grup-okumasının akademik-meta-pedagojik-yan-tamamlanmasında somutlaşır: meta-felsefe-açılış (Kuhn) × disiplin-formülasyon (Sarton) × eleştirel-rafinasyon (Gavroglu) × popüler-panoramik-kapanış (Ronan). Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin disiplinli-yan-yapısal-tamamlanma-momenti.
Atomik graf-değeri — Halka
Bu kitap atomiği Halka cross-ref ağında 3-tematik-tamamlayıcı, 9-uyumlu olmak üzere 12 kitap-kitap-bağ-açılımı sunar (Kuhn-tematik + Sarton-tematik + Gavroglu-tematik + Hobson-uyumlu + Sezgin-uyumlu + Lyons-uyumlu + Gutas-uyumlu + Pedersen-uyumlu + Berkey-uyumlu + Starr-uyumlu + Westfall-uyumlu + Wootton-uyumlu); 14 kişi atomiği (Colin Ronan yazar, Ekmeleddin İhsanoğlu çevirmen-disiplinli-yan-müdahale-figürü, Feza Günergun çevirmen, Ergun Türkcan editör, Namık Kemal Pak Sunuş-yazarı, Joseph Needham yan-akademik-zincir-merkez-figür, George Sarton akademik-mirasçı-yan-figür, Thomas Kuhn paradigma-mirasçı-yan-figür, Kostas Gavroğlu yan-yana-konum-figür, Hz. Muhammed tarihsel-figür, Matteo Ricci Doğu-Batı-bilim-temas-figür, George Ellery Hale Giriş-1917-Wilson-Dağı-figür, Alfred Noyes şair-yan-figür); 12 yer atomiği (Mezopotamya, Atina, İskenderiye, Çin, Hindistan, Bağdat, Maraga, Buhara, Semerkant, Kurtuba, Floransa, Cambridge-UK); ve 6 kavram atomiği (2 yeni: panoramik-bilim-kultur-anlatimi, cin-bilim-akademik-takdir-zincir + 4 mevcut: bilim-devrimi, tercume-hareketi, bilim-tarihcilik-akademik-meta-disiplin, humanist-bilim-tarihi-konum) ile etki-ağına bağlanır.
Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Karşılaştırmalı Sentezler / Modern Bilim ve Bilim Tarihçiliği) akademik-popüler-panoramik-pedagojik-kapanış-vakasının somutlaşmasıdır ve Halka #18 Kuhn-açılış-vakası + #19 Sarton-disiplin-formülasyon + #20 Gavroglu-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon vakalarının ardından akademik-popüler-pedagojik-panoramik-yan’da dördüncü-vaka ve kapanış-vaka-akademik-yapılaşmasıdır.
Halka için yapısal-yan-vurgu: Ronan-omurgasının yapısal-yan-yapılaşması iki disiplinli-yan-eksende somutlaşır:
- Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-yapılaşması: Hobson + Sezgin + Lyons + Pedersen + Berkey + Gutas + Starr akademik-zincir-yan-yapılaşmasının Ronan-akademik-popüler-pedagojik-yan-rafinasyon-yan-zemini.
- Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin disiplinli-yan-tamamlanması: Kuhn-Sarton-Gavroglu-Ronan dört-vakası bütünlüklü-yan-eklemlenmesi.
Halka grup-okumasının akademik-meta-pedagojik-yan’ında bu iki-yan-yapılaşmanın yan-yan-konumlaması Ronan-omurgasının disiplinli-yan-akademik-meta-Türkçe-yan-vakasının yapısal-disiplinli-yan-tamamlanma-momentidir.
Atomik iddialar (6)
Kitabın yaptığı atomik önermeler. Çatışan ve destekleyen iddialar Faz 2'de otomatik olarak başka kitaplarla bağlanacak.
claim-001 Ana tez Bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır — Mezopotamya-Mısır-Antik-Yunan-Hint-Çin-İslam-Avrupa-modern panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincirinde dünya-medeniyet-zincirlerinin yan-yana-yapısal-eşit-hacim-yan-yapılaşması bilim-akademik-tarihinin disiplinli-yan-yapısal-konumlamasıdır.
Ronan-Giriş-yan-formülasyonu: 'Çünkü bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır; doğal olarak bilim, insanın, kendinin de içinde yaşadığı dünyaya olan merakından kaynaklanır.' (Giriş s.~3) Halka için yapısal-yan-merkez: Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-zincirin disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu + Halka 1.-2. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Hobson-Sezgin-Lyons-Pedersen-Berkey-Gutas-Starr) anti-Eurocentric-akademik-konumlamasının akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-zemini.
claim-002 Karşılaştırmalı tez Bilim Devrimi öncesi bilimler ile modern bilimin gelişmesine eşit hacimde yer ayırma akademik-disiplini-yan-yapılaşması Ronan'ın panoramik-yan-yapılaşmasının yapısal-disiplinli-akademik-pedagojik-yan-konumlamasıdır — Bölüm I-VI (~295 sayfa) × Bölüm VII-X (~286 sayfa) eşit-hacim-yan-vakası bu disiplinli-yan-yapılaşmanın somutlaşması.
Ronan-Giriş-yan-formülasyonu: 'Elinizdeki bu cilt planlanırken alınan üçüncü karar ise, Bilim Devrimi öncesi bilimler ile modern bilimin gelişmesine eşit hacimde yer ayırmak olmuştur. Bu karar kısmen, Rönesans'tan sonraki bilim tarihinin büyük kısmının daha iyi biliniyor olmasından, kısmen de eski medeniyetlerdeki yaratıcı, çarpıcı ve hayal gücüne dayalı orijinal çalışmaları takdir etme arzusundan kaynaklanmıştır. Eski medeniyetlerdeki bu çalışmaların çoğunun değeri, ancak son zamanlarda kabul edilmiştir.' (Giriş s.~3-4)
claim-003 Tarihyazımı tezi Ronan'ın akademik-merkez-zincir-konumlaması Joseph Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincirin disiplinli-akademik-mirasçı-rafinasyonudur — *The Shorter Science and Civilisation in China* (5 cilt 1978-1995, Cambridge University Press, baş-editörlük-vakası) bu akademik-mirasçı-yan-zemininin disiplinli-yan-somutlaşması; Bölüm III (Eski Çin'de Bilim, s.137) açılış-yan-yapılaşması bu mirasçı-yan-yapısal-yan-iç-metin-disiplinli-yan-vurgusudur.
Bölüm III (s.137) açılış-yan: '1960'lara kadar Çin bilim tarihi hakkında Batı'da çok az şey bilinmekteydi... Ancak şimdi, Cambridge'de Joseph Needham ve onun dünyanın her yanındaki meslektaşları sayesinde durum değişmektedir.' Halka için yapısal-yan-merkez: Ronan-Cambridge-Needham-akademik-zincirin Halka 1. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Sezgin, Hobson, Goody, Starr) disiplinli-yan-akademik-popüler-mirasçı-zemini.
claim-004 Tarihyazımı tezi Türkçe-baskıda çevirmenlerin (İhsanoğlu + Günergun) disiplinli-akademik-yan-müdahalesi yapısal-yan'da kitabın iç-rafinasyonuna doğrudan-yan-yapılaşır — Bölüm V'in başlığı Ronan'ın orjinal *Arab science* yan-konumundan akademik-disiplinli-yan'da 'İslam Medeniyetinde Bilim' olarak rafine edilmiş, IUHPS XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) yan-akademik-zemininde İhsanoğlu'nun teklif ettiği akademik-tanımlamasının kabul-yan-vakası dipnot-yan'da (s.223) yapılaştırılmıştır.
Bölüm V dipnot-yan-yapılaşması (s.223): 'Yazar, bu bölümün başlığını alışılagelen şekilde Arap bilimi olarak vermiştir... E. İhsanoğlu tarafından teklif edilen İslam medeniyetinde bilim tanımlaması değişik fikir grupları tarafından kabul görmüştür... IUHPS bünyesinde o tarihte kurulmakta olan yeni komisyon da, bu anlayış çerçevesinde İslam Medeniyetinde Bilim ve Teknoloji Milletlerarası Komisyonu olarak adlandırılmıştır.' Halka için yapısal-akademik-yan-merkez: İhsanoğlu'nun Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-konumlamasının kitabın iç-yan-rafinasyonuna doğrudan-yan-müdahale-vakası — Aydın Sayılı-DTCF-akademik-zincir-mirasçı-yan-figürünün Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-vakasındaki disiplinli-yan-konumlamasının somutlaşması.
claim-005 Kültürel tarih tezi Türkçe-baskı TÜBİTAK Yayınları Akademik Dizi 1 olarak yapılaştırılmıştır — TÜBİTAK Akademik Dizi'nin AÇILIŞ-vakası ve Türkiye-bilim-akademik-popüler-yan-Türkçe-aktarım-zemininin disiplinli-yan-açılış-momenti; üç-baskı-yan-yapılaşması (Ocak/Kasım/Aralık 2003, toplam 7500 adet) Türkçe-akademik-okuma-zemininin yoğun-yan-talebinin somutlaşması.
TÜBİTAK Başkanı Namık Kemal Pak Sunuş (s.v): 'TÜBİTAK, bu kitapla, uzun zamandır tasarladığı Akademik Diziyi başlatmış oluyor. Dizimiz, farklı bilim dallarının, uzmanları tarafından yazılmış tarihleri, önemli bilim klasikleri ve bilim-teknoloji politikası hakkındaki kitapların basımıyla sürecektir.' Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-zincirin (Sarton-Doruk-1997 + Gavroglu-İletişim-2006 + Ronan-TÜBİTAK-2003) disiplinli-tamamlanma-yan-vakası.
claim-006 Yorumsal sentez Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin (Kuhn #18 → Sarton #19 → Gavroglu #20 → Ronan #21) yapısal-disiplinli-tamamlanma-vakası: Kuhn-meta-felsefe-yapılaşması × Sarton-akademik-pozitif-disiplin-formülasyon × Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım yan-yan-yan-yan-konumlamada disiplinli akademik-meta-yan-yan-zincir-yapılaşmanın disiplinli-yapısal-tamamlanması.
Halka 4. dönem-müfredat-tasarımının yapısal-disiplinli-anatomi-yan-vakası — meta-felsefe-açılış (Kuhn 1962/1969) × disiplin-formülasyon (Sarton 1916-1956) × eleştirel-eklemlenme-rafinasyon (Gavroglu 2004/2006) × panoramik-popüler-pedagojik-kapanış (Ronan 1982/2003) yan-yan-yan-yan-konum-disiplinli-yapısal-yapılaştırma.
Kişiler (14)
Kitabın merkezi figürleri. Tıklanabilir olanların atomik sayfası mevcut; diğerleri Faz 1'de açılacak.
Colin A. Ronan
1920-1995Halka #21 yazar; İngiliz bilim-tarihçisi ve astronomi-uzmanı; Cambridge-akademik-zincirden Joseph Needham'ın *Science and Civilisation in China* eserinin kısaltılmış-yan-baskısının (*The Shorter Science and Civilisation in China*, 5 cilt 1978-1995) baş-editörü; British Astronomical Association başkanı 1989-1991, dergi-editör; panoramik-bilim-kültür-anlatımının akademik-popüler-mirasçı-yan-figürü.
Yazarın vurgusu: Colin Alistair Ronan FRAS (Fellow of the Royal Astronomical Society), 4 Haziran 1920 Londra — 1 Haziran 1995. **Akademik-zincirin yapısal-yan-yapılaşması**: Cambridge-akademik-formasyon-zincir-yan'ı + Joseph Needham'ın Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincir-disiplinli-akademik-mirasçısı (*The Shorter Science and Civilisation in China*, 5 cilt 1978-1995, Cambridge University Press, baş-editörlük-yan-vakası — Halka için yapısal-merkez-yan-vaka). British Astronomical Association başkanı 1989-1991 + *Journal of the British Astronomical Association* editörü. **Yan-eserler**: *Atlas of Scientific Discovery* (Hamlyn 1983), *Deep Space* (1982), *Amateur Astronomy* (Hamlyn 1984), *The Universe Explained* (1994), *Edmund Halley: Genius in Eclipse* (Doubleday 1969), *Their Majesties' Astronomers: A Survey of Astronomy in Britain* (1967), *The Astronomers* (Evans 1964), *Galileo* (1974), *The Cambridge Encyclopedia of Astronomy* (1977, ed.). Halka için yapısal-yan: Ronan'ın yan-eser-zinciri akademik-popüler-pedagojik-bilim-yazımı-zincirin disiplinli-yan-konumlamasında durur — Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-zincirin akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu. **4024 Ronan asteroidi** (Floras ailesi, Edward Bowell tarafından 1981'de keşfedilmiş, Ronan'ın akademik-katkılarına yan-onursal-konum).
Ekmeleddin İhsanoğlu
1943-Çevirmen (yan-yan-müşterek); Türk bilim-tarihçisi, akademisyen, diplomat; IRCICA (İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi) genel-direktör 1980-2004; İslam İşbirliği Teşkilatı (OIC) genel-sekreter 2005-2014; Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin disiplinli-merkez-figürü.
Yazarın vurgusu: İhsanoğlu Halka için yapısal-merkez-yan: **Aydın Sayılı-DTCF-akademik-zincir-mirasçı-yan-figürü** (1959-Ankara-DTCF-Bilim-Tarihi-Kürsüsü zincirinden 1984+İstanbul-Üniversitesi-Bilim-Tarihi-Bölümü-akademik-zincirine). **Çevirmen-disiplinli-yan-müdahale-vakası**: Ronan-Bölüm V'in başlığının Ronan'ın orjinal *Arab science* yan-konumundan akademik-disiplinli-yan'da **'İslam Medeniyetinde Bilim'** olarak rafinasyonu — IUHPS XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) yan-akademik-zemininde İhsanoğlu'nun teklif ettiği akademik-tanımlamasının kabul-yan-vakası (Bölüm V dipnot-yan'da, s.223): 'Arap tanımlamasının ırkî bir tanımlama olmadığı kabul edilse bile, başta Türkçe, Farsça ve başka dillerde yazılmış olan eserleri dışladığı için yeterli değildir; İslam tanımlaması da, bu bilime önemli katkılarda bulunan gayrimüslimlerin rolünü gözardı etmektedir; IUHPS bünyesinde 'İslam Medeniyetinde Bilim ve Teknoloji Milletlerarası Komisyonu' adlandırılmıştır.' Bu disiplinli-yan-müdahale Halka için yapısal-akademik-yan-merkez: İhsanoğlu'nun Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-konumlamasının kitabın iç-yan-rafinasyonuna doğrudan-yan-müdahalesi. Yan-akademik-konum: 2014 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi yan-aday-vakası.
Feza Günergun
Çevirmen (yan-yan-müşterek); İstanbul Üniversitesi Bilim Tarihi Bölümü Profesörü; *Osmanlı Bilimi Araştırmaları* dergisi-akademik-zincir-yan-merkez-figür.
Yazarın vurgusu: Günergun Halka için yapısal-yan: Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin akademik-meta-disiplinli-yan-zincir-merkez-figürlerinden. *Osmanlı Bilimi Araştırmaları* dergisinin akademik-yan-zincir-yapılaşmasında editörlük-yan-vakası. Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-zincirin (Sarton-Doruk-1997 + Gavroglu-İletişim-2006 + Ronan-TÜBİTAK-2003) disiplinli-yan-aktarım-figürü. İhsanoğlu ile birlikte yan-yan-müşterek-çevirmen-disiplinli-yan-konumda durur — Bölüm V başlık-rafinasyonu çevirmen-müşterek-akademik-disiplinli-yan-müdahale-vakası.
Ergun Türkcan
Editör; TÜBİTAK Akademik Dizi yapısal-yan-açılış-figürü; bilim-teknoloji-politikası akademik-yan'ı.
Yazarın vurgusu: Türkcan TÜBİTAK Akademik Dizi'nin yapısal-yan-açılış-vakasının editör-yan-figürü. Akademik Dizi 1 olarak konumlanan Ronan-omurgasının disiplinli-yan-yapılaştırmasında editör-yan-konum. Halka için yapısal-yan: TÜBİTAK Akademik Dizi'nin Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin akademik-popüler-yan-Türkçe-aktarım-zemininin disiplinli-yan-yapılaşmasının kurumsal-figürü.
Namık Kemal Pak
TÜBİTAK Başkanı (Türkçe-baskı-Sunuş-yazarı, s.v); 'Akademik Diziye Başlarken' yan-açılış-formülasyonu.
Yazarın vurgusu: TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Namık Kemal Pak'ın Sunuşu Türkçe-baskının açılış-yan-vakası — TÜBİTAK Akademik Dizi'nin yapısal-yan-açılış-formülasyonunu yapılaştırır. Sunuş-merkez-formülasyonu: 'TÜBİTAK, bu kitapla, uzun zamandır tasarladığı Akademik Diziyi başlatmış oluyor. Dizimiz, farklı bilim dallarının, uzmanları tarafından yazılmış tarihleri, önemli bilim klasikleri ve bilim-teknoloji politikası hakkındaki kitapların basımıyla sürecektir.' Halka için yapısal-yan: TÜBİTAK Akademik Dizi'nin **Türkiye-bilim-akademik-popüler-yan-Türkçe-aktarım-zemininin disiplinli-yan-açılış-vakası** — Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-zincirin TÜBİTAK-akademik-yan-yapılaşmasının kurumsal-figür-yan-konumu.
Joseph Needham
1900-1995Yan-akademik-zincir-merkez-figür; Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincir-disiplinli-yan-merkez-vakası; Ronan'ın akademik-mirasçı-yan-zemininin disiplinli-yan-figürü.
Yazarın vurgusu: Joseph Needham FRS FBA, *Science and Civilisation in China* (Cambridge University Press, 1954+, başlangıçta-yan-yapılaştırılmış 7-cilt-yan-vakası, Needham'ın ölümünden sonra ek-ciltler ile genişletildi) çoklu-cilt-akademik-derinlik-monografi-vakasının akademik-mimarı. Halka için yapısal-merkez-yan: Ronan'ın *The Shorter Science and Civilisation in China* (Cambridge University Press, 5 cilt 1978-1995) baş-editörlük-vakası bu çoklu-cilt-eserden disiplinli-yan'da kısaltılmış-yan-yapılaştırılmış-akademik-popüler-yan-vakadır. Bölüm III (Eski Çin'de Bilim, s.137) açılış-yan'ı doğrudan Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincir-mirasçı-vakasını yapılaştırır: '1960'lara kadar Çin bilim tarihi hakkında Batı'da çok az şey bilinmekteydi. Ancak şimdi, Cambridge'de Joseph Needham ve onun dünyanın her yanındaki meslektaşları sayesinde durum değişmektedir.' Halka 1. dönem-Doğu-bilim-zincirin akademik-Çin-yan-konumunun (Sezgin-Hobson-Goody-Starr akademik-zincir-yan-zemininin) Cambridge-akademik-zincir-disiplinli-yan-zemini.
George Sarton
1884-1956Yan-akademik-zincir-merkez-figür (Halka #19); akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin Ronan-disiplinli-yan-akademik-popüler-mirasçı-zemini.
Yazarın vurgusu: Sarton'un akademik-evrensel-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin (1913 *Isis* + 1924 History of Science Society + *Introduction to the History of Science* 5-cilt 1927-1948) akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu Ronan'ın panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincir-formülasyonunda yapısal-disiplinli-yan'da somutlaşır. Sarton'un anti-Greek-mucize-konumlamasının ('Yunan bilimi bir keşiften çok, bir yeniden canlanmadır; Mısır, Mezopotamya ve muhtemelen diğer bölgelerdeki binlerce yapıt tarafından hazırlanmıştır') akademik-mirasçı-yan-pedagojik-rafinasyonu Ronan-Giriş-yan-formülasyonunda ('bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır') somutlaşır.
Thomas Kuhn
1922-1996Yan-akademik-zincir-yan-figür (Halka #18); paradigma-meta-felsefe-yapılaşmasının Ronan-Türkçe-disiplinli-yan-mirasçı-zemini.
Yazarın vurgusu: Kuhn'un paradigma-meta-felsefe-yapılaşması (1962/1969 *Bilimsel Devrimlerin Yapısı*) Ronan-Bölüm I-yan'ında doğrudan-Türkçe-disiplinli-yan'da yan-yapılaştırılır. Bölüm I (Bilimin Kaynakları, s.5) akademik-yan-açılışında dipnot-yan'da: 'Paradigma: Özellikle, bilim tarihi ve felsefesinde, tüm bilimsel teorinin, yöntemlerin ve yaklaşımların değişmesine yol açan temel değişme anlamındadır.' Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) açılış-yan-yapılaşmasında Kuhn-paradigma-zincirin disiplinli-yan-yan-yapılaşması: 'Bu bilim devrimleri'nin hepsi aynı şiddette olmamıştır... evrenin işleyişini anlamak için benimsenen paradigmalarda da birçok değişiklik meydana gelmiştir.' Bu disiplinli-yan-yan-yapılaşma Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin Kuhn-akademik-açılış-vakasının (#18) Ronan-akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-konumlamasının somutlaşması.
Kostas Gavroğlu
1942-Yan-akademik-zincir-yan-figür (Halka #20); Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin yan-yana-konum-figürü.
Yazarın vurgusu: Gavroglu (Halka #20, *Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek*, İletişim 2006) ile Ronan (Halka #21, *Bilim Tarihi*, TÜBİTAK 2003) Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin yan-yan-konum-figürleri olarak yapısal-yan'da yapılaşır. Gavroglu'nun **'merkez-çevre yapılaşması'** akademik-merkez-tezsel-formülasyonu (Gürol Irzık önsöz s.10, İletişim 2006) ile Ronan'ın panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincir-formülasyonu yan-yan-yapısal-akademik-meta-yan-konum-rafinasyonunda durur — Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım yan-yan-yapısal-akademik-meta-yan-zincir-yapılaşmasında somutlaşır.
Hz. Muhammed
570-632Tarihsel-figür; Bölüm V'de İslam-medeniyet-açılış-figürü.
Yazarın vurgusu: Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, s.223) açılış-yan-yapılaşmasında: 'İslam medeniyetinin beşiği olacak bölgede Hz. Muhammed'in zamanından birkaç yüzyıl önce başlamıştır ve bilimle uğraşanlar arasında farklı inanç ve ırktan kişiler vardır.' Yan-yan: 622-Hicret + 630-Mekke yan-konumlaması; 750-İspanya'dan-İndüs'e-uzanan-İslam-imparatorluğu yan-konumu.
Joseph Needham (yan-konum)
(üstte)
Yazarın vurgusu: (üstte detaylı)
Matteo Ricci
1552-1610Bölüm III sonu (s.~137-200); 1582 Macao-Çin-Cizvit-bilim-aktarım-figürü; Doğu-Batı-bilim-temas-yan-vakası.
Yazarın vurgusu: Bölüm III sonu-yan-yapılaşmasında: '1582'de Makao'ya ulaşan ve yaklaşık yirmi yıl sonra Pekin'e giden Cizvit papazı ve bilgin (dilbilimci, matematikçi ve fen bilimci) Matteo Ricci, burada sadece dini misyonerlik görevini yürütmekle kalmamış, sarayın güvenini kazanmak için Batı'da meydana gelen yeni bilim devriminin ilk sonuçlarını saraya aktarmıştı.' Halka için yapısal-yan: Doğu-Batı-bilim-temas-yan-vakasının disiplinli-yan-yapılaşması, Çin-bilim-akademik-zincirin Avrupa-modern-bilim-zincirine eklemlenme-yan-akademik-zemini.
George Ellery Hale
1868-1938Giriş yan-figürü; 1917 Wilson Dağı 100-inç-teleskop-açılış-vakası.
Yazarın vurgusu: Ronan-Giriş-yan-açılışında: 1917 Kaliforniya-Wilson-Dağı-100-inç-teleskop-açılış-vakası, Hale'in 'hayal gücünün ve azminin ürünü' yan-yapılaşması. Bu yan-vaka modern-bilim-zincirin Tarih-bağlam-yan-yapılaşmasının disiplinli-yan-açılışı: I. Dünya Savaşı'nın son yılında (1917) bilim-akademik-yan-üretiminin akademik-disiplinli-yan-yapılaşması ile siyasi-tarih-yan-yapılaşmasının yan-yan-konumlaması — Ronan'ın bilim-tarih-yan-disiplini-yan-yan-yapılaşmasının akademik-pedagojik-açılış-vakası.
Alfred Noyes
1880-1958Giriş şair-yan-figürü; *The Torch-bearers* (Meşale Taşıyanlar) yan-yan-yapılaştırma.
Yazarın vurgusu: İngiliz şair Alfred Noyes'in *The Torch-bearers* (1922-1930) trilogy-akademik-yan-yapılaşması: Wilson-Dağı-1917-Hale-yan-vakasının şair-yan-tanıklık-zemini. Ronan-Giriş-yan-açılışında uzun-yan-alıntı (Prolog: Gözlemevi): 'Savaşları yücelttik. Kör ve kana susamış krallar / destansı bir müzikle tahtlarına doğru ilerlediler. / Niçin bu en asil savaşı yüceltmediniz? / Işığı bulmak için savaşmış... [bilimin] meşalesini / Nesilden nesile aktaran hakikat şehitlerinin savaşını...' Halka için yapısal-yan: Ronan'ın bilim-tarih-akademik-yan-yapılaştırmasının pedagojik-yan'ında bilim-meşale-disiplinli-yan-yapılaşması olarak konumlanması — bilim-tarih-akademik-yan'ın siyasi-tarih-yan-konvansiyonun akademik-eleştirel-yan-konumlamasında yapılaşmasının açılış-formülasyonu.
Yerler (12)
Mezopotamya (Sümer/Akkad/Babil)
IrakBölüm I (Bilimin Kaynakları, s.5) merkez-yan-konumu; bilim-akademik-zincirin akademik-erken-kaynak-yan-yapılaşması (yaklaşık MÖ 3000-1000), aritmetik-astronomi-tıp-akademik-zincir-açılış-yan.
Atina
YunanistanBölüm II (Eski Yunan'da Bilim, s.65) merkez-yan-konumu; Antik-Yunan-akademik-zincir-merkez-vakası (MÖ 6.-MS 2. yy), Aristoteles-Platon-akademik-zincir-yan.
İskenderiye
MısırBölüm II (Eski Yunan'da Bilim, s.65) Helenistik-yan-merkez-konumu; Helenistik-akademik-zincir + Ptolemaios-Eukleides-akademik-zincir-yan-yapılaşması.
Çin
ÇinBölüm III (Eski Çin'de Bilim, s.137) merkez-yan-konumu; Çin-bilim-akademik-zincir Han-Sui-Tang-Song-Ming-akademik-yan-yapılaşması, Cambridge-Joseph-Needham-akademik-mirasçı-yan-zemini.
Hindistan
HindistanBölüm IV (Hindistan'da Bilim, s.207) merkez-yan-konumu; Hint-bilim-akademik-zincirin akademik-takdir-yan-konumu — sıfır + ondalık-sistem-yan + Brahmagupta-Aryabhata-akademik-zincir.
Bağdat
IrakBölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, s.223) merkez-yan-konumu; Beytü'l-Hikme + Abbasi-akademik-zincir-zenith-vakası (8.-13. yy).
Maraga
İranBölüm V yan-merkez-konumu; Tusi-akademik-zincir + Maraga-rasathanesi-akademik-yan-yapılaşması (13. yy).
Buhara
ÖzbekistanBölüm V yan-merkez-konumu; İbn Sina-akademik-zincir + Buhara-Samanid-akademik-zincir-yan-yapılaşması (10.-11. yy).
Semerkant
ÖzbekistanBölüm V yan-konumu; Uluğ Bey-rasathanesi-akademik-yan-zincir + Timurid-akademik-zincir-yan-yapılaşması (15. yy).
Kurtuba
İspanyaBölüm V yan-konumu; Endülüs-akademik-zincir + İbn Rüşd-akademik-zincir-yan-yapılaşması (10.-12. yy).
Floransa
İtalyaBölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) yan-merkez-konumu; Rönesans-akademik-zincir + Galileo-yan-akademik-zincir-yapılaşması (16.-17. yy).
Cambridge (Birleşik Krallık)
Birleşik KrallıkBölüm VIII (17-18. yy) yan-merkez-konumu (Newton-Cambridge-Trinity-College-akademik-zincir, 17.-18. yy) + Bölüm III + Bölüm IX-X yan-meta-konum (Joseph Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincirin Ronan-akademik-mirasçı-yan-zemini, 20. yy).
Kavramlar (6)
Panoramik bilim-kültür anlatımı
Ronan-akademik-konum-formülasyonu (yeni-açılan-yan-atomik): bilim-akademik-tarihinin dünya-medeniyet-zincirlerinin yan-yana-yapısal-eşit-hacim-yan-yapılaşmasının akademik-popüler-pedagojik-yan-konumlaması — Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-zincirin disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-rafinasyonu.
Çin-bilim akademik-takdir zinciri
Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincir-mirasçı-yan (yeni-açılan-yan-atomik): Joseph Needham'ın *Science and Civilisation in China* (1954+) çoklu-cilt-akademik-derinlik-monografi-vakasının akademik-zincirin yapısal-yan-yapılaşması; Ronan'ın *The Shorter Science and Civilisation in China* (5 cilt 1978-1995) baş-editörlük-vakasının disiplinli-yan-zemini.
Bilim Devrimi
Mevcut atomik (v0.X-açılış); 1500-1700 Avrupa-bilim-zincir-akademik-vakası. Ronan-Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) akademik-popüler-pedagojik-yan-yapılaştırma-vakası: '1500-1700'lerdeki bilim devrimi, bilimin her dalını etkilemekle kalmamış, bilimsel araştırma tekniklerini, bilim adamının belirlediği hedefleri, bilimin felsefede ve hatta toplumda oynayabileceği rolü de değiştirmiştir.'
Tercüme hareketi
Mevcut atomik (v0.X); 8.-10. yy Bağdat-Beytü'l-Hikme akademik-Yunanca-Süryanice-Arapça-çeviri-zinciri. Ronan-Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, s.223+) akademik-popüler-pedagojik-yan-yapılaşma-vakası — Halka 2. dönem-Doğu-bilim-zincirin (Gutas #10, Lyons #6, Pedersen #7) akademik-popüler-mirasçı-yan-zemini.
Bilim-tarihçilik akademik-meta-disiplini
Mevcut atomik; bilim-tarihçilik-akademik-disiplinin akademik-meta-yapılaşmasının yan-yapısal-konumu. Ronan-akademik-popüler-mirasçı-yan-zemininin disiplinli-yan-yapılaşması: Sarton-akademik-evrensel-zincir × Needham-Çin-bilim-akademik-zincir × Kuhn-paradigma-meta-felsefe-zincirin akademik-popüler-pedagojik-yan-rafinasyonu.
Hümanist bilim-tarihi konumu
Mevcut atomik; Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-yan. Ronan-akademik-popüler-mirasçı-yan-rafinasyonu: 'bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır' Ronan-Giriş-yan-formülasyonu Sarton-hümanist-akademik-zincirin disiplinli-yan-akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-rafinasyonu.
Müfredattaki diğer kitaplarla ilişki
Halka müfredatındaki kitapların bu kitapla nasıl konuştuğu.
Halka #18 Kuhn-paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşması (1962/1969) ile Halka #21 Ronan-panoramik-bilim-kültür-anlatımı (1982/2003) yan-yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Ronan-Bölüm I (Bilimin Kaynakları, s.5) Kuhn-paradigma-akademik-yan-mirasçı-Türkçe-disiplinli-yan-açılışı (paradigma-akademik-yan-Türkçe-dipnot-yan-yapılaşması) + Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) Kuhn-paradigma-zincirin disiplinli-yan-akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-yapılaşması ('evrenin işleyişini anlamak için benimsenen paradigmalarda da birçok değişiklik meydana gelmiştir'). Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin Kuhn-akademik-açılış-vakasının (#18) Ronan-akademik-popüler-pedagojik-kapanış-vakasının (#21) disiplinli-yan-akademik-meta-yan-konum-rafinasyonu.
Halka #19 Sarton-bilim-tarihçilik-akademik-disiplin-formülasyonu (1916-1956 zinciri / Doruk 1997) ile Halka #21 Ronan-panoramik-bilim-kültür-anlatımı (1982/TÜBİTAK 2003) yan-yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-merkez-zemininde: Ronan-akademik-merkez-zincir-konumlaması Sarton-akademik-evrensel-hümanist-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin (1913 *Isis* + 1924 History of Science Society + *Introduction to the History of Science* 5-cilt 1927-1948) disiplinli-akademik-popüler-mirasçı-rafinasyonu. Sarton'un anti-Greek-mucize-konumlaması ('Yunan bilimi bir keşiften çok, bir yeniden canlanmadır') Ronan-Giriş-yan-formülasyonunda ('bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır') akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-rafinasyon-yan'ında somutlaşır. Türkçe-akademik-zincir-vakasının yapısal-yan: Sarton-Doruk-1997 (kolektif-çevirmen Remzi Demir-Melek Dosay-Yavuz Unat-Güldeniz Can) × Ronan-TÜBİTAK-2003 (İhsanoğlu-Günergun) yan-yan-konumlamada Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincirin Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-vakasının disiplinli-yan-tamamlanması.
Halka #20 Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon-vakası (2004/İletişim 2006) ile Halka #21 Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım-vakası (1982/TÜBİTAK 2003) yan-yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-meta-yan-akrabalık-zincirin yapısal-yan-doğrudan-yan-yana-konum-zemininde: Halka 4. dönem-akademik-meta-yöntem-felsefe-zincirin son-iki-vakası, Gavroglu-akademik-meta-eleştirel-konum × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım yan-yan-yapısal-akademik-meta-yan-konum-rafinasyonunda durur. Gavroglu'nun **'merkez-çevre yapılaşması'** akademik-merkez-tezsel-formülasyonu (Gürol Irzık önsöz s.10, İletişim 2006) ile Ronan'ın panoramik-bilim-kültür-anlatım-zincir-formülasyonu yan-yan-yapısal-akademik-meta-yan-konum-rafinasyonunda durur — Gavroglu-akademik-eleştirel-eklemlenme-rafinasyon × Ronan-akademik-popüler-panoramik-anlatım yan-yan-yapısal-akademik-meta-yan-zincir-yapılaşmasında somutlaşır. Türkçe-akademik-zincir-yan: Ronan-TÜBİTAK-2003 + Gavroglu-İletişim-2006 yan-yan-konumlamada Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-vakasının disiplinli-yan-yan-yapılaşması.
Halka #4 Hobson-küresel-tarih-anti-Eurocentric-konumlaması (2004) ile Halka #21 Ronan-panoramik-bilim-kültür-anlatımı (1982/2003) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Ronan'ın 'bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır' akademik-merkez-tezsel-formülasyonu Hobson-küresel-tarih-Doğu-medeniyetlerin-küresel-tarih-üreticiliği-konumlamasının akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-zemini. Bölüm III (Çin) + Bölüm IV (Hindistan) + Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim) Halka 1. dönem-Hobson-akademik-konumlamasının akademik-popüler-pedagojik-yan-mirasçı-yan-yapılaşması.
Halka #9 Sezgin-akademik-İslâm-bilim-zincir-akademik-derinlik-monografi-vakası (2003-2004 / 5 cilt + Sergi Kataloğu) ile Halka #21 Ronan-panoramik-bilim-kültür-anlatımı (Bölüm V İslam Medeniyetinde Bilim, s.223) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-merkez-zemininde: Sezgin-akademik-derinlik × Ronan-akademik-popüler-pedagojik-genişlik yan-yan-konumlamada İslâm-bilim-akademik-zincirin disiplinli-yan-yapılaşması somutlaşır. Çevirmen-disiplinli-yan-müdahale-vakası (Bölüm V başlık-rafinasyonu): İhsanoğlu'nun Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-konumlamasının kitabın iç-rafinasyonuna doğrudan-müdahalesi — Sezgin-akademik-İslâm-bilim-zincir-akademik-merkez-figürünün akademik-popüler-Türkçe-yan-mirasçı-zincir-yan-yapılaşması.
Halka #6 Lyons-Bağdat-Beytü'l-Hikme-akademik-popüler-zincir (2009) ile Halka #21 Ronan-Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-popüler-pedagojik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: ikisi de İslâm-bilim-akademik-zincirin akademik-popüler-pedagojik-Türkçe-yan-mirasçı-zincir-yan-yapılaşmasında durur — Lyons-Bağdat-merkez-yan × Ronan-İslâm-bilim-akademik-coğrafyası-genişlik (Bağdat-Kahire-Maraga-Buhara-Semerkant-Endülüs-Kurtuba) yan-yan-konum-rafinasyonu.
Halka #10 Gutas-Yunanca-Süryanice-Arapça-tercüme-hareketi-akademik-derinlik-monografi (1998) ile Halka #21 Ronan-Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, tercüme-hareketi-akademik-zincir-yan) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Gutas-akademik-derinlik × Ronan-akademik-popüler-pedagojik-genişlik yan-yan-konumlamada tercüme-hareketi-akademik-zincirin disiplinli-yan-yapılaşması somutlaşır. Bağdat-Beytü'l-Hikme-Yunanca-Süryanice-Arapça-tercüme-akademik-zincirin akademik-popüler-pedagojik-yan-mirasçı-yan-yapılaşması.
Halka #7 Pedersen-İslâm-dünyasında-kitap-akademik-zincir (1946 / Türkçe-baskı) ile Halka #21 Ronan-Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Pedersen-İslâm-kitap-akademik-disiplini × Ronan-akademik-popüler-pedagojik-genişlik yan-yan-konumlamada İslâm-bilim-akademik-yazma-kitap-akademik-zincirin disiplinli-yan-yapılaşması somutlaşır.
Halka #11 Berkey-Ortaçağ-Kahire-bilgi-intikali-akademik-zincir (1992) ile Halka #21 Ronan-Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim) + Bölüm VI (Roma'da ve Ortaçağda Bilim) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Berkey-Ortaçağ-Kahire-merkez-yan × Ronan-İslâm-bilim-akademik-coğrafyası-genişlik yan-yan-konum-rafinasyonu — Memlüklü-Kahire-akademik-zincirin akademik-popüler-pedagojik-yan-mirasçı-yan-yapılaşması.
Halka #5 Starr-Orta-Asya-kayıp-aydınlanma-akademik-zincir (2013) ile Halka #21 Ronan-Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, Buhara-Semerkant-akademik-yan-zincir) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Starr-Orta-Asya-akademik-zincir-akademik-derinlik-monografi × Ronan-İslâm-bilim-akademik-coğrafyası-genişlik (Buhara-Semerkant-Tusi-akademik-zincir-yan) yan-yan-konum-rafinasyonu.
Halka #15 Westfall-modern-bilimin-oluşumu-akademik-zincir (1971/1977) ile Halka #21 Ronan-Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) + Bölüm VIII (17-18. yy Bilim) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Westfall-Newton-merkez-akademik-derinlik × Ronan-akademik-popüler-pedagojik-genişlik yan-yan-konumlamada Bilim Devrimi-akademik-zincirin disiplinli-yan-yapılaşması somutlaşır. Halka 3. dönem-Bilim-Devrimi-akademik-zincirin akademik-popüler-pedagojik-yan-mirasçı-yan-yapılaşması.
Halka #17 Wootton-tarihçi-disiplinli-derinlik-yenidoğuş-vakası (2015) ile Halka #21 Ronan-Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) yan-yan-konum-rafinasyonunda akademik-yöntemsel-akrabalık-zincirin yapısal-yan-zemininde: Wootton-1572-1704-revizyonist-yenidoğuş × Ronan-akademik-popüler-pedagojik-1500-1700-genişlik yan-yan-konumlamada Bilim Devrimi-akademik-zincirin disiplinli-yan-yapılaşması somutlaşır.
Eleştirel okuma notları
Kitabı okurken aklında tutulması gereken metodolojik uyarılar.
- ▸ Bibliyografik-doğrulamanın akademik-disiplin-vakası: PDF iç-kapak telif-yan-vakasında **© Colin A. Ronan, 1983** olarak konumlanır — bu yapısal-yan-disiplinli-yan'da Türkçe çevirinin Cambridge UK-1983-baskısından (*The Cambridge Illustrated History of the World's Science*, Cambridge University Press) yapılaştırıldığını yan-disiplinli-yan'da gösterir. Özgün-İngilizce 1. baskı Facts on File-New York-1982 (543 sayfa) bibliyografik-açılış-yan-zemininde anılır; Türkçe-baskı kanonik-konumdadır (TÜBİTAK Yayınları, Akademik Dizi 1, Ocak 2003 1. Basım, 611 sayfa). Üç-baskı-yan-yapılaşması (Ocak 2003 + Kasım 2003 + Aralık 2003, her biri 2500 adet, toplam 7500 adet ilk-yıl-yapılaşması) Türkçe-akademik-okuma-zemininin yoğun-yan-talebinin somutlaşması — Halka v0.21-22-23-24-25 disiplinin paraleliyle Türkçe-baskı-kanonik-konumlanmasının disiplinli-yan-yapısal-yapılaştırması.
- ▸ Türkçe-baskı yapısal-yan-konum-vakası: TÜBİTAK Yayınları **Akademik Dizi 1** — Akademik Dizi'nin **AÇILIŞ-vakası** (kritik-yan-yapısal-keşif). TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Namık Kemal Pak'ın 'Akademik Diziye Başlarken' Sunuşu (s.v): 'TÜBİTAK, bu kitapla, uzun zamandır tasarladığı Akademik Diziyi başlatmış oluyor. Dizimiz, farklı bilim dallarının, uzmanları tarafından yazılmış tarihleri, önemli bilim klasikleri ve bilim-teknoloji politikası hakkındaki kitapların basımıyla sürecektir.' Halka için yapısal-yan-merkez-vaka: TÜBİTAK Akademik Dizi'nin Türkiye-bilim-akademik-popüler-yan-Türkçe-aktarım-zemininin disiplinli-yan-açılış-momenti — Ronan-omurgasının Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-popüler-zincir-akademik-merkez-yan-konumlaması. Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-zincirin (Sarton-Doruk-1997 + Gavroglu-İletişim-2006 + Ronan-TÜBİTAK-2003) disiplinli-tamamlanma-yan-vakasının somutlaşması.
- ▸ Çevirmen-disiplinli-akademik-yan-müdahale-vakasının yapısal-yan-merkez-konumu: Bölüm V (İslam Medeniyetinde Bilim, s.223) başlığının Ronan'ın orjinal *Arab science* yan-konumundan akademik-disiplinli-yan'da rafinasyonu — IUHPS XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) yan-akademik-zemininde İhsanoğlu'nun teklif ettiği akademik-tanımlamasının kabul-yan-vakası dipnot-yan'da (s.223) yapılaştırılır. Çevirmen-dipnot-tam-metin-yan-yapılaşması: 'Yazar, bu bölümün başlığını alışılagelen şekilde Arap bilimi olarak vermiştir. Uzun yıllardan beri Arap ve İslam sıfatıyla tanımlanan bilim faaliyetlerini adlandırma meselesi, Milletlerarası Bilim Tarihi ve Felsefesi Birliği'nin (IUHPS) düzenlemiş olduğu XVIII. Milletlerarası Bilim Tarihi Kongresi'nde (Hamburg-Münih, 1-9 Ağustos 1989) tartışılmış ve E. İhsanoğlu tarafından teklif edilen İslam medeniyetinde bilim tanımlaması değişik fikir grupları tarafından kabul görmüştür. Arap tanımlamasının ırkî bir tanımlama olmadığı kabul edilse bile, başta Türkçe, Farsça ve başka dillerde yazılmış olan eserleri dışladığı için yeterli değildir. İslam tanımlaması da, bu bilime önemli katkılarda bulunan gayrimüslimlerin rolünü gözardı etmektedir. IUHPS bünyesinde o tarihte kurulmakta olan yeni komisyon da, bu anlayış çerçevesinde İslam Medeniyetinde Bilim ve Teknoloji Milletlerarası Komisyonu olarak adlandırılmıştır. Bu çeviride de yine bu anlayış doğrultusunda ve yazarın üslubuna sadık kalarak, mümkün olduğu ölçüde, bazı ifade düzeltmeleri yapılmıştır.' (Bölüm V dipnot, s.223) Halka için kritik-yapısal-yan-vaka: İhsanoğlu'nun Türkiye-bilim-tarihçilik-akademik-zincir-disiplinli-yan-konumlamasının kitabın iç-yan-rafinasyonuna doğrudan-yan-müdahalesi — Aydın Sayılı-DTCF-akademik-zincir-mirasçı-yan-figürünün Halka 4. dönem-Türkçe-yansıma-akademik-vakasındaki disiplinli-yan-konumlamasının somutlaşması.
- ▸ Kuhn-paradigma-akademik-yan-mirasçı-Türkçe-disiplinli-yan-yapılaşması: Bölüm I (Bilimin Kaynakları, s.5) akademik-yan-açılışında dipnot-yan-yapılaşmasında Kuhn-paradigma-akademik-yan-Türkçe-disiplinli-yan-tanımlaması: 'Paradigma: Özellikle, bilim tarihi ve felsefesinde, tüm bilimsel teorinin, yöntemlerin ve yaklaşımların değişmesine yol açan temel değişme anlamındadır.' Halka için yapısal-yan-merkez: Halka #18 Kuhn-paradigma-değişim-meta-felsefe-yapılaşmasının (1962/1969 *Bilimsel Devrimlerin Yapısı*) Ronan-akademik-popüler-pedagojik-Türkçe-disiplinli-yan-mirasçı-rafinasyonu. Bölüm VII (Rönesans'tan Bilim Devrimi'ne, s.301) açılış-yan-yapılaşmasında Kuhn-paradigma-zincirin akademik-popüler-pedagojik-mirasçı-yan-yan-yapılaşması: 'fiziksel evren hakkındaki görüşlerde devrim yapan çok sayıda teori ortaya çıktığı gibi, evrenin işleyişini anlamak için benimsenen paradigmalarda da birçok değişiklik meydana gelmiştir. Bu bilim devrimleri'nin hepsi aynı şiddette olmamıştır.'
- ▸ Needham-Cambridge-Çin-bilim-akademik-zincirin disiplinli-yan-yapılaşması: Bölüm III (Eski Çin'de Bilim, s.137) açılış-yan-yapılaşması Ronan'ın Needham-akademik-mirasçı-yan-zemininin doğrudan-yan-iç-metin-disiplinli-yan-vurgulaması: '1960'lara kadar Çin bilim tarihi hakkında Batı'da çok az şey bilinmekteydi. Astronomi tarihçilerinin bu konuda bazı fikirlerinin bulunmasına, Çin botaniği, tıbbı, fiziği ve mühendisliği hakkında elde birtakım bilgiler mevcut olmasına rağmen, genel olarak Çin bilimi yeteri kadar takdir görmemekteydi... Ancak şimdi, Cambridge'de Joseph Needham ve onun dünyanın her yanındaki meslektaşları sayesinde durum değişmektedir. Fen bilimleri öğrenimi görmüş bu bilim adamlarının çalışmaları hâlâ tamamlanmamış olmakla birlikte, bugüne kadar elde ettikleri sonuçların kısa bir özeti, bize Çin biliminin on yedinci yüzyıla kadar olan durumu hakkında bir fikir verecektir.' (s.137) Halka için yapısal-yan-merkez: Ronan-Cambridge-Needham-akademik-zincirin disiplinli-yan-zemini, Ronan'ın *The Shorter Science and Civilisation in China* (5 cilt 1978-1995, Cambridge University Press) baş-editörlük-vakasının iç-metin-disiplinli-yan-somutlaşması. Halka 1. dönem-Doğu-bilim-akademik-zincirin (Sezgin, Hobson, Goody, Starr) akademik-Çin-yan-konumunun Cambridge-akademik-zincir-disiplinli-yan-zemini.
- ▸ Ronan-Giriş-yan-formülasyonunun yapısal-yan-yapılaştırılması: Üç akademik-disiplinli-yan-karar (Giriş s.~3-4): (1) saf-bilim-yan-odaklanması ('teknolojiden ziyade, genel olarak saf bilim olarak adlandırılabilen bilimi dahil etmek olmuştur. Bu da, bazı pratik uygulamalar göz önünde bulundurularak üretilen fikirlerden ziyade, bilgi ve duyulan merak neticesinde gelişen bilimsel fikirleri ele almak demektir'); (2) Bilim Devrimi öncesi × modern eşit-hacim-yan-yapılaşması ('Bilim Devrimi öncesi bilimler ile modern bilimin gelişmesine eşit hacimde yer ayırmak olmuştur'); (3) panoramik-dünya-uygarlıkları-yan-konumlaması ('bilim, dünya üzerindeki bütün uygarlıklarda ortaya çıkmıştır'). Açılış-1917-Wilson-Dağı-100-inç-teleskop-açılışı (George Ellery Hale-yan-figürü) + Alfred Noyes'un *The Torch-bearers* yan-yan-yapılaştırması (Prolog: Gözlemevi). Halka için yapısal-yan: Ronan'ın akademik-popüler-pedagojik-yan-açılış-formülasyonunun disiplinli-yan-yan-yapılaşması — bilim-tarih-akademik-yan-konumun siyasi-tarih-yan-konvansiyonun akademik-eleştirel-yan-konumlamasında yapılaşmasının açılış-formülasyonu ('İnsanın bilimdeki başarılarını kolay anlaşılır şekilde sunan İngilizce bir tarih kitabı yoktur, buna karşılık, insanın diğer insanlara hakim olma mücadelesini anlatan birçok kitap bulunmaktadır').
İleri okuma
Birincil kaynaklar
- · Ronan, Colin A. — *Science: Its History & Development Among the World's Cultures* (Facts on File, New York, 1982 1. baskı, 543 sayfa)
- · Ronan, Colin A. — *The Cambridge Illustrated History of the World's Science* (Cambridge University Press, UK-paralel-baskı, 1983)
- · Needham, Joseph + Ronan, Colin A. (yan-editör) — *The Shorter Science and Civilisation in China* (5 cilt, Cambridge University Press, 1978-1995) — Halka için yapısal-yan-merkez-vaka, Ronan'ın Cambridge-Needham-akademik-zincir-akademik-mirasçı-yan-zemininin disiplinli-yan-somutlaşması
- · Ronan, Colin A. — *Atlas of Scientific Discovery* (Hamlyn 1983)
- · Ronan, Colin A. — *Deep Space* (Macmillan 1982)
- · Ronan, Colin A. — *The Cambridge Encyclopedia of Astronomy* (ed., Cambridge University Press 1977)
- · Ronan, Colin A. — *Edmund Halley: Genius in Eclipse* (Doubleday 1969)
- · Ronan, Colin A. — *Galileo* (1974)
- · Sarton, George — *Bilim Tarihinde Yöntem* (Türkçe çev. Remzi Demir-Melek Dosay-Yavuz Unat-Güldeniz Can, Doruk Yayımcılık, Ankara, 1. Basım Şubat 1997, Bilim-İnceleme Dizisi 5; Halka #19 omurga-yan-zemini)
- · Gavroglu, Kostas — *Bilimlerin Geçmişinden Tarih Üretmek* (Türkçe çev. Ari Çokona, İletişim Yayınları, İstanbul, 1. Baskı 2006, Tarih Dizisi 39; Halka #20 omurga-yan-zemini)
- · Kuhn, Thomas S. — *Bilimsel Devrimlerin Yapısı* (Türkçe çev. Nilüfer Kuyaş, Alan Yayıncılık, İstanbul, 1. Baskı 1982 / sonraki baskılar; Halka #18 omurga-yan-zemini)
Akademik literatür
- · İhsanoğlu, Ekmeleddin (ed.) — *Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi* (IRCICA, İstanbul, 2 cilt, 1994-1998)
- · İhsanoğlu, Ekmeleddin — *Osmanlılar ve Bilim* (Etkileşim Yayınları, İstanbul, 2007)
- · Günergun, Feza (ed.) — *Osmanlı Bilimi Araştırmaları* dergisi (İstanbul Üniversitesi, 1995+)
- · Sayılı, Aydın — *The Observatory in Islam and its Place in the General History of the Observatory* (Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1960; Harvard 1942 doktora-tezi-yan)
- · Tekeli, Sevim — *Modern Bilimin Doğuşunda Bizans'ın Etkisi* (Ankara Üniversitesi DTCF, 1975)
- · Needham, Joseph — *Science and Civilisation in China* (Cambridge University Press, 7+ cilt, 1954+; akademik-derinlik-monografi-vakası, Ronan-yan-editörlük-vakasının kaynak-yan-eseri)
- · Hobson, John M. — *Batı Medeniyetinin Doğulu Kökenleri* (Türkçe çev. Ezgi Kaya, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2008; Halka #4 omurga-yan-zemini)
- · Lyons, Jonathan — *Hikmet Evi: Arapların Batı Medeniyetine Etkisi* (Türkçe çev., Doğan Kitap, İstanbul, 2010; Halka #6 omurga-yan-zemini)